است البته با دو شرط ؛ يكى اينكه احتمال يافتن صاحب مال در آن مكان باشد ، دوم اينكه محل يافتن مال جايى آباد همانند شهر و روستا و داراى سكنه باشد اگر خودش اهل آن محل نيست و يا اگر هم هست نمىتواند در آن محل اقامت كند ، واجب نيست كه مال را با خود به سفر ببرد بلكه شخص امين را نايب خود قرار دهد تا اين كار را انجام دهد . ولى اگر مال را در بين صحرا و جادهها پيدا كرده باشد ، اين امر را بايد به اطلاع كسى كه از آنجا عبور مىكند برساند و اگر كاروانى از آنجا گذشته باشد بايست به دنبال آنها برود ، تا در بين آنها تعريف نمايد . و اگر مالك را پيدا نكرد ، بقيهء سال را در جايى كه هست و يا احتمال مىدهد كه مالك آنجا باشد ، تعريف مىكند . و سزاوار اين است كه ، مابقى مدّت را در شهرى انجام دهد ، كه به محل يافتن مال نزديك باشد .
مسأله 21 - تعريف اين گونه است كه بگويد در چه كسى فلان مال را گم كرده است ؟ و همانند اين لغات و عبارات به هر زبانى كه مردم بيشتر آن را بفهمند . و اين نيز جايز است كه بگويند كه چه كسى چيزى گم كرده است ؟ و برخى گفتهاند اينكه نام جنس را اعلام نمايد به احتياط نزديكتر است . و بعد از اعلام اگر شخصى پيدا شد و گفت من مالى را گم كردهام بايد از خصوصيات و صفات و علامات مال گمشده را بپرسند و اگر در ظرفى بوده از ظرف آن بپرسد ، و يا از دوخت آن و يا از صنعت آن ، امور ديگر كه اطلاع داشتن غيرمالك از آنها بعيد است . مانند اينكه بپرسد كه چند دانه بود ؟ و يا در كجا گم كردهاى ؟
و يا چه زمانى گم كردهاى ؟ و . . . اگر آنچه كه شنيد برابر با خصوصيات و صفات مالى لقطه بوده ، كار تعريف شده است و مال را تحويل او مىدهد ، و اگر در سؤال از برخى از خصوصيات دقيقى كه غالباً صاحب مال هم آنها را نمىداند و يا به آن توجه ندارد مگر به ندرت و در پاسخ بگويد كه نمىدانم ضرر ندارد ؛ مانند اينكه كتابى كه شخصى مدتهاى طولانى در دست مطالعه داشته و يا نمىداند چند صفحه دارد يا چند ورق دارد . پس اگر صاحب لقطه برخى اين خصوصيات را نداند امّا صفات عكس و خصوصيات و علامات ديگر لقطه را بداند ، كافى است .
مسأله 22 - اگر لقطه مالى باشد كه نتوان آن را تعريف نمود . علامات و خصوصيات مخصوص در آن وجود نداشته باشد ، تا وقتى كه بعد از تعريف كسى ادعا كند اين مال من است نتواند نشانى آن را بدهد ؛ زيرا نشانى ندارد ؛ مانند يك دينار از دينارهاى متعارف كه نه در كيسه بوده و نه مخدوش است ؛ تعريف آن واجب نيست . و در چنين مواقعى مخيّر است بين سه كارى كه شرح آن گذشت ، يا آنكه معامله مجهول المالك با آن كند كه بايست آن را صدقه دهد و آن أحوط است .
مسأله 23 - اگر دو نفر با هم يك چيز را پيدا كنند ، اگر مال كمتر از يك درهم باشد
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 346
مساهمون: السيد الخميني
ص٣٤٦