كتاب لقطه
لقطه به معناى أعمّ عبارت است از هر گونه مالى كه گم شده و در حال حاضر مالك بر آن هيچ گونه تسلّطى ندارد ، چه آن حيوان باشد و چه غير حيوان .
لقطهء حيوانى
لقطهء حيوان كه آن را در اصطلاح ضالّه يعنى گمشده مىگويند .
مسأله 1 - در صورتى كه حيوانى در يك روستا يافت شود ، نمىتوان آن را تملّك كرد هر حيوانى كه باشد ، پس اگر كسى آن را بگيرد ، ضامن آن مىگردد ، و واجب است بر او تا آن را از تلف شدن حفظ نمايد و هزينههاى آب و علف آن را نيز تحمل نمايد پس اگر براى آن حيوان هزينه كرد و صاحب آن حيوان نيز پيدا شد ، نمىتواند هزينههاى آن را از صاحب حيوان مطالبه نمايد بله ، اگر حيوان مذكور گوسفند باشد ، آن را بايد تا سه روز نگهدارى كند در صورتى كه صاحب آن يافت نشد ، آن را مىفروشد و پول آن را از طرف صاحبش صدقه مىدهد . ظاهراً اگر بعد از آن صاحب حيوان پيدا شد و به دادن صدقه رضايت نداد ، بايست قيمت گوسفند را به او بدهد ، حتى بعيد نيست جايز باشد كه آن را محافظت نمايد تا به حاكم برساند . ولى اگر حيوان مريض باشد و يا در معرض خطرى باشد كه آن را تلف مىكند گرفتن آن جايز است و ضمانت ندارد ؛ واجب است كه خرجى و هزينههاى آن را بپردازد و هر گاه كه صاحب آن يافت شد مىتواند هزينههايى را كه انجام داده از او مطالبه نمايد ، البته به آن شرط كه هزينهها را به اين نيت كه از صاحب بگيرد ، خرج كرده باشد ، اگر حيوان منفعتى دارد ، جايز است كه منافع آن را استيفاء نمايد و در مقابل آن هزينهاى را كه براى آن كرده ما حساب نمايد و اگر مخارج بيشتر از منافع باشد ، مىتواند اضافه آن را از مالك بگيرد . و اگر منافع بيشتر باشد ، بايد اضافهء منافع آن را به مالك پرداخت نمايد .
مسأله 2 - بعد از آنكه حيوان در روستا پيدا شد ، و آن را گرفت ، واجب است كه به دنبال صاحب آن برود ، هم در حالتى كه مىتوان آن را گرفت و هم در حالتى كه نمىتوان