خروج از موقوف عليهم قرار دهد . و از اين قبيل ، يعنى از باب وقف بر عنوان است آنجا كه چيزى را وقف كند بر ذريهء پدرش يا جدّش و منظورش از وقف بر آن توزيع منافع وقف بين آنها باشد همچنان كه متعارف و شايع در اين گونه وقفها هم همين است . امّا اگر منظورش اين بوده كه مصرف موقوفه را بيان كند ، اگر هنگام وقف خروج خود را از آن قصد كرده كه مشكلى نيست و جايز نيست كه از آن موقوفه برخوردار شود . امّا اگراين قصد را نكرده و وقف او عام و مطلق بوده باشد ، بنابر اقوى خود او نيز هم مىتواند از آن استفاده نمايد . امّا احتياط خلاف آن و استفاده نكردن از آن به احتياط نزديكتر است . در جواز استفاده از آن همين كه قصد خروج خود را نداشته باشد كافى است و خودش از آنهايى كه قصد دخول آنها را داشته است سزاوارتر از استفاده است .
مسأله 29 - واقف بايد به حد بلوغ رسيده باشد . و عاقل و مختار نيز باشد . و مكره هم نشده باشد . و ورشكسته و محجور هم نباشد . بنابراين وقف كودك حتى اگر به ده سال هم رسيده باشد صحيح نيست . بله از آن جا كه وصيّت كودك ده ساله نافذ است اگر وصيّت كند كه ملك مرا بعد از مرگ من وقف كنيد ، صحيح است . و حتى او مىتواند آن را وقف نمايد .
مسأله 30 - لازم نيست واقف مسلمان باشد . بنابر اقوى هر آنچه كه يك مسلمان مىتواند وقف نمايد كافر هم مىتواند . پس هر جا كه بتوان كافر بر مذهب و دين خود باقى بماند . هر چه مطابق دين خود وقف نمايد صحيح است .
مسأله 31 - عين موقوفه بايست عين باشد نه منفعت ثانياً بايد واقف مالك آن باشد و ثالثاً منفعتى حلال داشته باشد رابعاً ديگران در آن ملك به گونهاى مانع حق موقوف عليهم شود ، نداشته باشند . خامساً امكان قبض عين وجود داشته باشد . پس وقف منافع و ديون صحيح نيست . همچنين وقف كردن چيزى كه مملوك قبض عين وجود داشته باشد . پس وقف منافع و ديون صحيح نيست . همچنين وقف كردن چيزى كه مملوك نمىشود نيز صحيح نيست مانند انسان آزاد و يا خوك همچنين وقف كردن چيزى كه با انتفاع از آن ، از بين مىرود نيز صحيح نيست مانند انواع خوراكىها و ميوهها . و يا وقف كردن چيزى كه انتفاى از آن حرام باشد نيز حرام است مانند آلات لهو و لعب و قمار و همچنين چيزى كه منفعت حلال و حرام هر دو را دارد نيز ملحق به اين وقف است مانند حيوانى را براى حمل و نقل شراب وقف نمايد و دكّانى را براى انبار كردن آنها وقف نمايد . بنابر اصلح وقف كردن ريحان براى بو كردن هم صحيح نيست . همچنين عين مالى را كه به رهن دادهاند را نيز نمىتوان وقف كرد زيرا آن به مرتهن تعلّق دارد . و وقف كردن حيوان فرارى هم صحيح نيست . از اين موارد كه گذشت هر چيزى كه بتوان از منافعش استفاده كرد و
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 253
مساهمون: السيد الخميني
ص٢٥٣