دروغ است و تهمت و اگر باور نمىكنيد ، باشد كه هر چه خداى خواهد همان از پردهء غيب بيرون آيد . فرستاده روز 4 ( 15 ) آوريل از اچميازين به عزم قارص بيرون رفت .
103 - ناراحتى تركان از اين است كه روسيان به خاك ايران آمدهاند .
و از اين جهت تركان هراسناكند ، كه روسيان با لشگركشى و يا تعبيت وسيلهء ديگرى ، از راه ايران رو به تركيه گذارند . به همين جهت است كه تركيه دارد باقى قلاع سرحدى خود را در مرز ايران مستحكم مىسازد . و در هر كجاى آن پاسگاههاى سپاهى برقرار مىسازد تا هجوم ناگهانى روسيان را جلوگير باشد .
104 - خانات ايروان به محمد قلى خان والى كاختى در گرجستان واگذار شده است . وى خود در كاختى نشيمن دارد ولى نايب او در ايروان است .
از آنجا كه جاثليق ما با لشگريان ارمنى متحد است ، اغلب مخفيانه با يكديگر در ارتباط هستند . يكى از نامههاى خليفهء بزرگ [ جاثليق ] به دست دشمن افتاده بود كه آن را به نزديك نايب ايروان فرستاده بودند . وى جاثليق را احضار كرده و به دو گفت : « شما نيز ما را رها كردهايد ! اين است نامهء شما كه به لشگريان ارمنى نوشتهايد . » وى جواب داد : « من چنين نامهاى ننوشتهام ، اين را دشمنان جعل كردهاند » نايب الحكومه بر وى سخت گرفت و او را ناچار كرد چهار هزار ليرهء طلاى ترك جرمانه بپردازد و چند روزش بازداشت ، تا ميانجيان در ميانه آمد و شد كردند پس آنگاه از وى دست برداشت و آزادش نمود .
105 - نايب الحكومهء ايروان چند روز بعد ، خليفهء بزرگ را نزد خويش خواند و گفت : « لشگريان ارمنى شما چند تن از مسلمانان را كشتهاند و در دل دارند به سوى ايروان بشتابند ، بايد شما به آنها نامه كنيد و بگوييد كه به اين كشور نيايند و بر كسى از مردان ما دست نيازند » . خليفهء بزرگ پاسخ داد : « از نوشتن چنين نامهيى دريغ ندارم ، ولى گمان ندارم آنان به سخن من گوش فرا دارند . » نايب الحكومه در پاسخ گفت : « شما پيشواى همه ارمنيان هستيد ، و آنان
سقوط اصفهان ( فارسى ) — صفحة 113
مساهمون: پطرس دى سركيس گيلانتز
ص١١٣