مىپنداريد ما راه بر روسيان گشودهايم اينان را پادشاهى سخت نيرومند است كه خود بعون نيروى خويش روى بدين سوى آورده است ، و اگر مىخواستيم او را باز داريم ، به سخن ما گوش فرا نمىداد » .
100 - در 3 ( 14 ) مارس پاشاى ارزروم فرستادهاى از قارص ، به نام درويش آقا ، نزديك خان « 1 » ايروان فرستاد . وى در راه خود يك روز در اچميازين توقف نمود . خليفه بزرگ [ جاثليق ] ، از مقصود سفر وى استفسار نمود و پاسخ شنيد : « سلطان مرا فرمان داده است تا بيايم و تسليم ايروان را خواستار گردم ، و آنها [ مقامات ايرانى ] را آگاه سازم ، كه اگر خود به ميل خويش سر تسليم پيش آورند ، دينارى به آنها خسارت و زيان وارد نخواهيم ساخت ، و اگر چنين نكنند بر كسى ابقا نخواهيم كرد ، پير و جوان همه را قتل عام خواهيم كرد ، اموالشان را به باد غارت خواهيم داد ، و كشورشان را به تصرف خواهيم آورد . اين است فرمان [ سلطان ] . اينك من آمدهام تا تمامى ايالت ايروان را مطالبه نمايم ، اگر فرمان را پذيره شدند كه چه بهتر ، و اگر نه باز خواهم گشت . آن وقت است كه ايرانيان را از ما آسيب و زيان عظيم خواهد رسيد . علت اينكه ما ايروان را مىخواهيم اين است كه نگذاريم روسيان از اين راه به كشور ما دست يابند ، و هم اكنون به حسن پاشا در بغداد فرمان داده شده تا با 12 هزار تن لشگريان خود به همدان رود تا محمود نتواند به بغداد روآورد . » .
101 - در 5 ( 16 ) مارس فرستاده از اچميازين بر جانب ايروان بيرون شد و در آنجا چهار هفته اقامت گزيد ، قاصدان بودند كه از آنجا هر هفته به قارص
هامش
( 1 ) - شايد اين شخص همان مير علم درويش محمد آقا باشد كه پادشاه عثمانى در سال 1722 ميلادى ( 1134 ه . ق ) به شماخى فرستاد تا پيشواى سنيان حاج داود را به سمت حكمرانى شيروان منصوب دارد . بعدها نيز وى به سمت نماينده عثمانى در هيئت سرحدى روس و عثمان منصوب گرديد . ( ل . ل ) .