على عليه السلام ، پيامبر صلى الله عليه و آله را حمل كرده ، بيرون بردند . پيامبر صلى الله عليه و آله نشسته با مردم نماز گزارد ؛ سپس حضرت صلى الله عليه و آله و سلم را برداشته ، بر منبر قرار دادند . براى اين سخنرانى همه اهل مدينه ( از مهاجر و انصار ) جمع شدند ؛ حتى دختران هم از پس پردههايشان بيرون آمدند .
آنها بعضى گريان بودند و بعضى فرياد مىزدند و بعضى « انّا للّه و انّا اليه راجعون » مىگفتند و بعضى زبانشان بند آمده بود . پيامبر صلى الله عليه و آله لختى سخن مىگفت و لختى ساكت مىماند و در خطبهاى كه حضرت ايراد كرد فرمود : « 1 »
اى گروه مهاجر و انصار و هر كس از جن و انس كه در اين روز و اين لحظه حاضر است !
حاضران شما بايد به غايبانتان برسانند . آگاه باشيد ، من كتاب خدا را كه در آن نور و هدايت و بيان واجبات خداوند - تبارك و تعالى - است ، در ميان شما به ارث گذاردم كه آن حجّت خدا ، و حجّت من و حجّتِ سر پرست از سوى من بر شما است . نيز در ميان شما آن علامت بزرگتر ، علامت دين و نور و روشنايى هدايت ، على بن ابى طالب عليه السلام را باقى گذاردم و آگاه باشيد كه او ريسمان خدا است : پس همگى به ريسمان خدا چنگ زنيد و متفرّق نشويد و نعمت خدا
هامش
( 1 ) . يا معشرَ المهاجرين والأنصار ، و من حَضَر في يومي هذا ، وفي ساعتي هذه من الإنسِ والجنّ ليبلّغ شاهدُكم غائبَكم ، ألا إنّي قد خلّفتُ فيكم كتابَ اللّه فيه النّور والهدى ، والبيان لما فرض اللّه تبارك و تعالى من شيء حجّة اللّه عليكم وحجّتي وحجّة وليّيْ وخلّفتُ فيكم العلم الأكبر ، علم الدّين ، ونورالهدى ، وضياءَه وهو عَلِي بن أبي طالب ، ألا وهو حبل اللّه فَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَمِيعاً وَلا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّهِ عَلِيكُم إذ كُنْتُمْ أعْداءً فَالَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُم فَاصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إخواناً وَكُنْتُم عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُم مِنها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُم آياتِهِ لَعَلَّكُم تَهْتَدُونَ .