عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ
كه در قرائت ابىّ بن كعب « فى مواسم الحج » هم آمده است كه به معناى منى و عرفه و عكاظ و مَجَنّه و ذوالمجاز است . « 1 » كلبى پس از آن مىگويد : اين بازار در عكاظ و مَجَنه و ذوالمجاز ، در زمان اسلام و تا مدتى قبل نيز بر پا بود و [ بازار ] عكاظ در سال شورش حروى در مكه ، همراه با ابوحمزه ، مختار بن عوف ازدى اباضى ، در سال ، 129 ه تعطيل شد و در آن سال مردم از ترس آشوب و چپاول آن جا را ترك گفتند و تا كنون ، متروك مانده است .
پس از آن [ بازارهاى ] مَجَنه و ذوالمجاز هم تعطيل شدند و به بازارهاى مكه و منى و عرفه بسنده گرديد .
ابوالوليد ازرقىگويد : عكاظ « پشت » قرن المنازل در يك منزلى راه صنعاء از بخشهاى طائف و به فاصلهء يك « پشت » از شهر [ طائف ] است و بازارى است متعلق به عيلان وثقيف كهزمين آنمتعلق بهنصر است . مجنه نيزبازارى در پايين مكه به فاصله يك « منزلى » آن است و متعلق به كنانه و زمين آن جزو زمينهاى كنانه است و درباره آن بلال مىگويد :
ألا ليت شعرى هل أبتينّ ليلة * بفخّ وحولى إذخر وجليل
وهل أردنَ يوماً مياه مَجَنّه * وهل تبدون لى شامة وطفيل
شامه و طفيل نيز نام دو كوه مشرف به مجنّه هستند و ذوالمجاز ، بازارى است متعلق به هذيل و سمت راست محل توقف در عرفه در نزديكى كبكب « 2 » در يك فرسخى عرفه است ، « حُبّاشه » « 3 » نيز بازار « ازدىها » است كه در اوصام « 4 » از كوه بارق « 5 » در
هامش
( 1 ) . اخبار مكه ، ج 1 ، صص 9 - 188 .
( 2 ) . كبكب به فتح اول و تكرار دو حرف ، نام كوهى پشت عرفات و مشرف بر آن است ( معجم البلدان ، ج 4 ، ص 434 ) .
( 3 ) . حباشه ، به ضم اول ، يكى از بازارهاى اعراب در جاهليت در ميان تهامه است ( معجم البلدان ، ج 2 ، ص 11 - 210 ) .
( 4 ) . روستايى است در يمن .
( 5 ) . بارق ، كوهى است در تهامه ، « معجم البلدان ، ج 1 ، ص 319 » .