گندم مابى - كه نوعى آرد گندم پستتر است - به چهار افرنتى و يك ربع غراره و ذرت ، به سه افرنتى بود كه در وادى مرّ ، به بهاى دو افرنتى و شش دينار مسعودى فروخته شد . هر افرنتى نيز در اين وادى برابر با پانزده دينار مسعودى بود . بهاى هر اوقيه روغن نيز هفت مسعودى بود و هر منّ ، معادل دو افرنتى و يك سوم افرنتى است هر منّ گوشت نيز شش مسعودى و هر منّ خرما به بهاى دو درهم مسعودى بود .
قيمت برابر يك افرنتى در مكه ، پنجاه و چهار مسعودى و يا اندكى بيشتر بود .
از جمله گرانىها ، گرانى پس از مراسم حج اين سال بود كه تا آغاز سال 820 ادامه يافت ، و طى آن يك غراره ذرت ، به سيزده افرنتى رسيد . از جمله ارزانىها ، ارزانى ذرت در سال 821 بود كه يك غراره از آن در مكه به بهاى سه افرنتى و در جده به دو افرنتى و ربع يا دو و نيم افرنتى رسيد و عسل نيز در اين سال هر هفت من ، به دو افرنتى رسيد . كه براى قيمت عسل ، از دو سال پيش سابقه نداشت . در بقيه سال 821 ه و نيز در سال 822 ه ، قيمت آن و نيز قيمت ذرت ، بالا رفت و يك غراره ذرت به هفت افرنتى رسيد و قيمت يك غراره توتون در مكه به بهاى يك غراره گندم يعنى دوازده افرنتى [ يازده افرنتى و سه چهارم افرنتى ] رسيد و سپس به ده افرنتى و كمتر سقوط كرد . قيمت ذرت و توتون تا جمادى الاول سال 822 ه از هشت افرنتى ، پايينتر نيامد .
در سال 827 ه در مكه ، وباى عظيم و همهگيرى آمد كه قربانيان صاحب نام آن ، به بيش از دو هزار نفر رسيد ، كه غالباً تعداد هفت جنازه يا بيشتر [ از اين قربانيان ] پس از هر نماز صبح يا عصر ، براى تشييع ، جمع مىشد و در بسيارى از روزها ، تعداد مردهها به بيست و چند نفر مىرسيد . به همين اندازه ، در اخبار مربوط به گرانى و ارزانى و بيمارى و با در مكه معظمه ، بسنده مىكنيم . « 1 »
هامش
( 1 ) . يكى از حضرموتىها كه ساكن حرمين شده ، يعنى شيخ محمد حضرمى ، از طاعون بزرگى كه در سال 1230 ه آمد ، سخن مىگويد : سال 1230 ه در جده طاعونى پديد آمد كه جز آن چه مورخان در سال 884 ذكر كردهاند ، در سرزمين حرمين ، سابقه نداشت در اين سال طاعون بزرگى آمد و مردم در سال 1230 ه سراسيمه به مكه معظمه آمدند يا از آن خارج شدند . در اين طاعون ، تعداد بىشمارى به هلاكت رسيدند كه ظاهراً تعداد آن نزديك به هشت هزار نفر زن و مرد و بنده و آزاد و كوچك و بزرگ بود و مشكلاتى را در ميراث به جاى گذاشت .