اما در اواخر سال 797 ، پس از حج در گرانى مكه پيش آمد ، كه البته به ميزان گرانى سال 793 نرسيد و بهاى يك غرارهء آرد گندم به سيصد و سى درهم بالغ گرديد .
طى سال 805 ه ، يك غراره آرد گندم ، به حدود پانصد درهم كاملى و ذرت به حدود سيصد و پنجاه درهم كاملى فروخته شد و اين گرانى ، تنها چندروزى بيش ، دوام نياورد . و پس از آن خداوند در كار مردم گشايش آورد و محمولهء مواد غذايى از « سواكن » رسيد و يك منّ روغن در اين سال به يكصد و پنجاه درهم كاملى رسيد . اين منّ ، معادل دوازده اوقيه بود . اين بالاترين قيمت روغن بود و ارزانترين بهاى روغن ، يك منّ آن ، حدود سى درهم كاملى براى يك من بود ، و مقدار زيادى روغن از سوى مردم به اين قيمت ، ذخيره گرديد و در برخى سالها در موسم حج ، قيمت روغن در منى ، به پايينتر از آن هم رسيد و يكى از اساتيد گفته است كه بهاى روغن در مكه ، هر منّ به دوازده درهم رسيد كه هر اوقيه آن ، يك درهم مىشود ، و مردم هم به اين قيمت خريدند و ذخيره كردند ، ولى بهاى گندم ، هيچگاه از يك غراره به هفتاد درهم كاملى ( كه در سال 796 به اين قيمت رسيد ) ارزانتر نشد .
يكى از اساتيد نقل كرده كه گندم در مكه به چهل درهم كاملى فروخته شد و اين به بهايى كه ابنجزرى از ابنقدسيه نقل كرده ، نزديك است . و در مورد ذرت ، نيز هر غرارهء آن ، در مكه به چهل درهم كاملى فروخته شد و حتى هر سه غراره آن به يكصد درهم نيز رسيد كه بعد از سال 790 ، پايينترين قيمت ذرت در مكه به شمار مىرود ؛ اين قيمت پس از آن به حدود شصت و هفتاد [ درهم ] رسيد . در اوايل اين قرن و بعد از آن ، در اواخر سال 811 ه بهاى آن بالاتر رفت و به يكصد و پنجاه درهم رسيد و سپس ، قيمت گندم و جو و آرد و ديگر مواد غذايى ، در اواخر سال 815 بالا رفت و در سال 816 به بالاترين قيمتى كه تا آن زمان سابقه نداشته ، رسيد و يك غرارهء آن به پيمانه مكه ، به بيست افرنتى عمده فروش شد ، و بيش از بيست [ افرنتى ] بهاى خرده فروشى آن بود كه بدان خواهيم پرداخت .
آغاز اين گرانى ، در اواخر ماه رمضان و در آستانهء عيد فطر سال 815 بودو بهاى
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 430
مساهمون: محمد مقدس
ص٤٣٠