و . . . را برعهده داشت و نخستين كسى كه پس از عباسىها و خلفاى [ عباسى ] اقدام به اين كار كرد ، ظاهر بيبرس بُندقدارى صالحى ، از شاهان مصر بود . پس از او ، پادشاهان مصر ، اين كار را ادامه دادند ، گو اين كه ، پوشش كعبه از محل درآمد روستايى در اطراف قاهره ، كه صالح ، اسماعيل بن ملك ناصر ، محمد بن قلاوون ، حاكم مصر آن را همه ساله براى پوشش كعبه ، وقف كرده بود ، بافته مىشد . و فرمان [ سلطان ] بيبرس ، در حجاز نافذ بود و خطبه نيز به نام وى خوانده مىشد ؛ سلاطين بعدى وى در مصر نيز چنين وصفى داشتند ، اما مشخص نيست كه پس از بيبرس ، خطبه به نام كدام يك از فرزندان وى يعنى سعيد ، سلامش ، عادل كتبغا و يا لاجين منصورى خوانده مىشد ، و به احتمال زياد ، به نام تمامى آنان - به استثناى سلامش - خطبه خوانده شده است . هر چند گاهى خطبه خواندن به نام آنان در مكه ، متوقف مىشد و به نام حاكم يمن ، خوانده مىشد و اين امر ، براى حاكم مصر اشرف خليل بن ملك منصور قلاوون صالحى اتفاق افتاد [ و خطبه به نامش خوانده شد ] و بعيد نيست كه پيش از آن براى منصور قلاوون و ظاهر بيبرس و پسرش سعيد هم اتفاق افتاده باشد ، چرا كه ابونمى امير مكه ، گاه به حاكم يمن و گاهى نيز به حاكم مصر ، گرايش داشت و اما در مورد شاهان مصر ، پس از اشرف خليل و غير از كُتبُغا و لاجين ، نيامده كه خطبه خواندن به نام آنان در مكه ، متوقف شده باشد ، جز آن كه گفته مىشود وقتى حميضة بن ابونمى پس از بازگشت از عراق ، بر مكه چيره شد ، نام ملك ناصر ، حاكم مصر را از خطبه حذف كرد و به نام پادشاه عراق ابوسعيد بن خُرابنده در اواخر سال 717 يا 718 خطبه خوانده است . يكى ديگر از شاهان مصر كه خطبه به نامش خوانده نشد ، منصور بن عبدالعزيز بن ملك ظاهر برقوق است . زيرا مدت پادشاهىاش تنها هفتاد روز ، آن هم در مدت اختفاى برادرش ناصر فرج ، بود . وى فرستادهاى را به مكه روانه كرد تا خبر ولايت خود را برساند تا به نامش خطبه خوانده شود ولى اين خبر ، پيش از رسيدن فرستاده ، به آن جا رسيده بود و خطيب ، نام ناصر را از خطبه حذف كرده بود و به نام حاكم مصر ، خطبه مىخواند ، وقتى ناصر [ به سلطنت ] بازگشت ، نامش در خطبه خوانده شد و اين در نيمهء نخست سال 808 بود و ملك ناصر محمد بن قلاوون صالحى
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 377
مساهمون: محمد مقدس
ص٣٧٧