حج گزاردن ، محقتر و سزاوارتريم . او نيز با آنها بر اين اساس سازش كردند كه همگى ايشان امان بدهند تا اين كه مردم ، نخستين حركت خود را در حج انجام دهند . آنها در عرفه جداگانه ايستادند و عبدالواحد خود ، مردم را رهنمون شد و از عرفه سوق داد و در منى به منزل سلطان رفت . ابوحمزه خارجى سردسته گروه ديگر نيز وارد قرن الثعالب « 1 » شد . وقتى نخستين گروه مردم حركت كردند ، عبدالواحد نيز حركت كرد و از مكه بيرون رفت و در نتيجه ، ابوحمزه « 2 » بدون درگيرى وارد مكه شد « 3 » و آن چه پيش از اين در باره واليان مكه گفته شده پيش آمد .
به گفته عتيقى ، ابوجعفر منصور دومين خليفه عباسى در سالهاى 140 ، 144 ، 147 و 152 ه . ق براى مردم حج گزارد و هم او در سال [ يكصد و ] سى و شش ، پيش از آن كه به خلافت برسد ، براى مردم حج گزارد و همان سال نيز به خلافت رسيد . « 4 » او در سال 158 ه . ق قصد حج براى مردم را داشت كه در آستانه ورود به مكه اجل مهلتش نداد و در بئر ميمون « 5 » در اطراف مكه ، وفات يافت .
مهدى محمد بن ابىجعفر منصور عباسى « 6 » در سال 160 « 7 » و 164 ه . ق « 8 » براى مردم حج گزارد و در هر بار ، دستور توسعهء بناى مسجدالحرام را صادر كرد ؛ بار اول همه پوششهاى قبلى كعبه را از ترس اين كه سنگينى كند ، برداشت و آن را با پوشش جديدى
هامش
( 1 ) . قرن الثعالب و يا قرن المنازل ، ميقات اهل نجد است . ياقوت مىگويد : به فاصله يك روز و يك شب ازمكه فاصله دارد .
( 2 ) . ابوحمزه اباضى از رهبران خوارج است و خطبهء مشهورى در مكه دارد و نام وى يحيى بن مختار است ( البيان و التبيين ، ج 2 ، ص 122 ) .
( 3 ) . تاريخ خليفه ، ص 385 .
( 4 ) . مراجعه كنيد به : مروج الذهب ، ج 4 ، صص 401 و 402 .
( 5 ) . بئر ميمون در جادهء منى به مكه است و از چاههاى عين زبيده به شمار مىرود .
( 6 ) . از سال 158 تا 169 ه . ق عهدهدار خلافت گرديد .
( 7 ) . تاريخ خليفه ص 430 ، مروج الذهب ، ج 4 ، ص 402 .
( 8 ) . از نظر خليفه ، ص 438 و مسعودى ، ج 4 ، ص 402 ، كسى كه در اين سال حج گزارد صالح بن ابوجعفر بود .