داشت كه اولين آنها سال 63 ه . ق و آخرينشان سال 71 ه . ق بود و در سال 72 ه . ق از سوى حجاج ، محاصره شده بود . « 1 » در سال 66 ه . ق چهار پرچم در عرفه برافراشته شد . پرچم ابنزبير براى جماعت ، پرچم ابنعامر براى خوارج ، پرچم محمد بن حنفيه براى شيعيان و پرچمى نيز براى اهل شام از سوى مضرىها و بنىاميه . مسبحى نيز همين مطلب را يادآور شده و مىگويد :
عبداللَّه بن زبير براى مردم حج گزارد . « 2 » به گفته عتيقى عبدالملك بن مروان در سال 75 « 3 » و 78 ه . ق « 4 » براى مردم حج گزارد .
وليد بن عبدالملك بن مروان آن گونه كه گفته شده در سال 91 « 5 » و 95 ه . ق « 6 » براى مردم حج گزارد .
همچنين در سال 99 ه . ق سليمان بن عبدالملك بن مروان براى مردم حج گزارد . « 7 » هشام بن عبدالملك بن مروان نيز در سال 106 ه . ق براى مردم حج گزارد . « 8 » در سال 129 ه . ق مردم در عرفه ناگهان متوجه پرچمها و عمامههاى سياهى شدند كه بر سر نيزهها گذاشته شده بود . وقتى مردم اين صحنه را ديدند ترسيدند و از آنها [ يعنى صاحبان پرچم و عمامه ] جوياى اوضاع شدند . آنها نيز از مخالفت خويش با مروان و آل مروان گفتند . عبدالواحد بن سليمان بن عبدالملك بن مروان كه در آن زمان والى مكه و مدينه بود با آنها مكاتبه كرد و درخواست آتشبس كرد و آنها در جواب گفتند : ما در
هامش
( 1 ) . مروج الذهب ، ج 4 ، ص 398 ؛ الذهب المسبوك ، مقريزى ، ص 25 .
( 2 ) . تاريخ خليفه ، ص 263 .
( 3 ) . مروج الذهب ، ج 4 ، ص 399 ؛ تاريخ خليفه ، ص 271 .
( 4 ) . از نظر خليفه ، ص 271 ، كسى كه در اين سال حج گزارد ، وليد بن عبدالملك بوده است ، و از نظر مسعودى ، ج 4 ، ص 399 ، كسى كه از سال 76 تا 80 ه . ق حج گزارد ، ابان بن عثمان بن عفان بوده است .
( 5 ) . مسعودى ، ج 3 ، ص 399 ؛ خليفه ، ص 303 .
( 6 ) . از نظر خليفه ، ص 309 و مسعودى ج 4 ، ص 399 و ابنعساكر در تاريخ دمشق ، ج 10 ، ص 132 ، كسى كه براى مردم حج گزارد ، بشر بن وليد بن عبدالملك بود .
( 7 ) . از نظر خليفه ، ص 320 و مسعودى ج 4 ، ص 399 كسى كه در اين سال براى مردم حج گزارد ، ابوبكرمحمد بن عمرو بن حزم بود .
( 8 ) . خليفه ، ص 336 ؛ مسعودى ، ج 4 ، ص 400 .