و مدينه دلالت دارد كه امامت جماعت ايشان ، همزمان با ولايت آنها بوده ، زيرا خليفه متقى ، ايشان را به ولايت تعيين كرده بود و ما دليل ولايت ايشان بر مكه را ذكر خواهيم كرد . من ندانستم كه چه كسى به نيابت از سوى اخشيدىها و نيز از سوى مؤنس ، بر مكه حكمروايى مىكرد ؛ واللَّه اعلم .
و اما ولايت قاضى ابوجعفر محمد بن حسن بن عبدالعزيز عباسى را يكى از مورخان مصر در كتاب خود ذكر كرده است . « 1 » او در كتاب مذكور به ذكر واليان و قضات مصر و اخبار نيل و پرداخته و آن را بر حسب سال ، مرتب كرده و براى هر سال جدولهايى تنظيم كرده و نامهاى ايشان را در بر دارد . در مورد سال 338 يادآور شده كه قاضى مصر در اين سال ، ابوجعفر محمد بن حسن بن عبدالعزيز عباسى بود تا اين كه از آن مقام عزل گرديد و به امارت مكه منصوب شد . و اين گوياى آن است كه محمد بن حسن ولايت مكه را از سوى على بن اخشيدى ، بر عهده داشته است .
پس از آن در زمان اخشيدىها ، جعفر بن محمد بن حسن بن محمد بن موسى بن عبداللَّه بن موسى بن عبداللَّه بن حسن بن حسن بن على بن ابىطالب عليه السلام حسنى ، ولايت بر كعبه را بر عهده گرفت و اين مطلب بنا به گفتهء ابنحزم در « الجمهرة » « 2 » است . وى پس از ذكر نسب وى مىگويد : او همان كسى است كه از زمان اخشيدىها و پسرش تا به امروز بر واليان مكه ، غالب شد . چه بسا ولايت جعفر مزبور در مكه ، پس از فوت كافور اخشيدى و پيش از گرفتن مصر از اخشيدىها به وسيلهء عبيدىها بوده است چرا كه دولت آنان پس از فوت كافر متلاشى شد . فوت كافور نيز در جمادىالأول سال 365 و يا 375 بود و بدين ترتيب ، ولايت جعفر بر مكه ، در يكى از اين دو سال و يا در سال 358 بوده است ، چرا كه در همين سال دولت اخشيدىها به دست جوهر - از خدمتكاران و فرماندهان معز عبيدى حاكم مغرب - سقوط كرد و در نتيجه ولايت جعفر يا در اين سال و يا در يكى از دو سال
هامش
( 1 ) . منظور و مورخ شهير مصرى محمد بن يوسف كندى ( 283 - 350 ) است و كتاب او « الولاة وكتابالقضاة » است ( ص 574 ) .
( 2 ) . جمهرة انساب العرب ، ص 47 .