بكر بن خلف ، از ابن ابىعدى « 1 » از شعبه ، از منصور ، از مجاهد ، از ابنعباس نقل كرده كه گفت : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در سال فتح مكه ، روزه گرفت تا اين كه به عسفان رسيد . و نيز مىگويد : هارون بن موسى مروزى ، « 2 » از ابراهيم و نيز محمد بن يحيى رمّانى و حسين بن حسن مروزى ، از عبدالوهاب ثقفى و همگى از [ امام ] جعفر بن محمد عليه السلام از پدرش عليه السلام از جابر بن عبداللَّه نقل كردهاند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در سال فتح مكه ، عازم مكه شد و روزه گرفت تا به « كراع الغميم » « 3 » رسيد . به آن حضرت عرض كردند : روزه ، مردم را از پاى درآورده است ، آن حضرت ميان دو نماز خود ، قدحى آب خواست و از آن نوشيد ، مردم به وى نگاه مىكردند ، برخى روزه خود را شكستند و برخى ديگر روزه خود را نگهداشتند . به آن حضرت خبر رسيد كه برخى همچنان روزهاند [ يا روزه مىگيرند ] ، حضرت سه بار فرمود : آنها نافرمانند .
ابن اسحاق زمانى را كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و همراهان به مرّ الظهران « 4 » رسيدند ، معين نكرده است ، در حالى كه ابنسعد با دو نكته ديگر كه در سخن ابناسحاق نيامده ، زمان ياد شده را بيان كرده است ، حافظ ابوالفتح بن سيدالناس در سيرهء خود آورده است :
. . . وقتى رسول خدا صلى الله عليه و آله به مرّالظهران رسيد « 5 » . ولى ابنسعد مىگويد : در آغاز شب به آنجا رسيد ، و به همراهان خود فرمان داد تا دههزار آتش روشن كنند و عمر بن خطاب را به عنوان فرمانده نگهبانان ، تعيين فرمود . « 6 » همچنين سخن ابناسحاق حكايت از آن دارد كه بديل بن ورقاء ، كسى است كه در پى ديدن آتش سپاهيان و لشكريان در مرّ الظهران به ابوسفيان گفت : واقعاً شگفت است ،
هامش
( 1 ) . در نسخهء ديگر ابن ابىعدى آمده است .
( 2 ) . در نسخهء ديگر الغزوى آمده است .
( 3 ) . « كراع الغميم » ناحيهاى در حجاز ميان مكه و مدينه ( ياقوت ، ج 4 ، ص 443 ) كه امروزه بدان « كراع » مىگويند . و تا به امروز به همين نام شهرت دارد و در جادهء مكه به مدينه واقع است .
( 4 ) . مرّ الظهران را امروزه « وادى فاطمه » مىنامند .
( 5 ) . عيون الاثر ، ج 2 ، ص 168 .
( 6 ) . الطبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 175 .