كه اين مكان در نزديكى مكه قرار دارد ، ولى سخن نخست درستتر به نظر مىرسد .
ديگر اين كه ابناسحاق درباره محتواى نامهء حاطب كه براى اهالى مكه فرستاد ، چيزى نگفته است ، ولى سهيلى در اين باره به مطالبى اشاره كرده و فصل مربوط به نامهء حاطب به قريش ، مىگويد : در اين نامه آمده بود كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله با لشكريانى چون شب و با حركتى چون سيل خروشان به سوى شما مىآيند و به خدا سوگند مىخورم كه اگر به تنهايى نيز به سراغتان آيد ، خداوند او را پيروز مىگرداند ، زيرا خداوند هر وعدهاى كه به او داده ، عملى كرده است . « 1 » و در تفسير ابنسلام آمده است : در نامه حاطب قيد شده بود كه [ پيامبر ] در حال تدارك و بسيج نيرو عليه شما يا ديگرى است ، پس هشيار و برحذر باشيد .
ديگر اين كه ابناسحاق روزى را كه پيامبر صلى الله عليه و آله از مدينه خارج شد ، با دقت معين نكرده و فقط گفته است : ده روز گذشته از آغاز ماه رمضان .
اما حاكم نيشابورى در نقل قولى كه حافظ مغلطاى در سيرهء خود از او آورده است ، اين روز را معين ساخته و مىگويد : با دههزار مرد از مدينه خارج شد و « حاكم » مىگويد :
با دوازده [ هزار ] در بعد از ظهر روز چهارشنبه ده روز گذشته از رمضان . ازرقى نيز به نقل از واقدى مطلبى مشابه با گفتهء حاكم نيشابورى آورده است كه به هنگام سخن گفتن از طواف پيامبر صلى الله عليه و آله به دور كعبه ، بدان اشاره خواهد شد .
ديگر اين كه ابن اسحاق يادآور شده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله به هنگام خروج [ از مدينه ] و عزيمت به مكه روزه گرفت تا به « كديد » « 2 » رسيد . وى مىگويد : رسول خدا صلى الله عليه و آله روزه گرفت و مردم نيز به تبعيت از او روزه گرفتند تا اين كه به كديد ميان عسفان و امج رسيدند و در آنجا ، روزه خود را افطار كردند .
فاكهى دو خبر ذكر كرده كه هر دو با اين مطلب تعارض دارند . وى مىگويد : ابوبشر
هامش
( 1 ) . الروض الانف ، 4 / 97
( 2 ) . الكديد يا القديد چاهى در جاده مكه به مدينه است كه بعد از عسفان قرار دارد و يكى از منزلهاى جادهءمكه به مدينه است كه تا به امروز نيز به همين نام شهرت دارد .