همان شيخ ابوالقاسم است كه نام او ابراهيمبن حسين فارسى است . وى آن را وقف تمامىِ صوفيانِ مرقّع پوش عراقى كرده است و تاريخ وقف آن سال 529 است كه يك نسخه از وقف نامهء آن را به دست آوردم . بخش بزرگى از اين كاروانسرا در همان شبى كه مسجدالحرام آتش گرفت ؛ يعنى شب بيست و هشتم شوال سال 802 در آتش سوخت .
ابتداى آتش در خانهاى بود كه نزديك اين كاروانسرا ، در كنار مسجدالحرام قرار داشت . آتش از پنجرههاى خانه زبانه كشيد و به مسجدالحرام سرايت كرد . پس از اين آتش سوزى چند تن توفيق تقرّب الهى را با تجديد بناى آن پيدا كردند و بخش بزرگى از قسمت پايين آن در كنار مسجد و نيز قسمتهايى از طبقهء فوقانى آن ، بازسازى شد . پس از آن شريف حسنبن عجلان امير مكه در اوايل سال 818 مبلغ دويست مثقال طلا براى عمارت آن اختصاص داد و با اين مبلغ همهء قسمتهاى سوختهء كاروانسرا و خانههاى بالايى و هر قسمتى كه از بالا يا پايين نياز به مرمّت داشت ، مرمّت و بازسازى شد و مبلغى نيز بابت درِ خانههاى كاروانسرا و ديگر موارد مورد نياز خرج شد و در مجموع به صورت زيبايى در آمد .
« كاروانسراى سيد شريف بدرالدين حسن بن عجلان حسنى » « 1 » نايب السلطنهء مكه و و ديگر بخشهاى حجاز است كه آن را در سال 803 ساخت و روبهروى مدرسه مجاهديه قرار دارد و اين خود از كارهايى است كه ديگر امراى مكه نظير آن را انجام ندادهاند و در مكه و منا و « وادى مَرّ » موقوفاتى براى آن ، معين شده است .
« كاروانسراى جمال محمدبن فرج » ، معروف به ابنبَعلْجَد در نزديكى كاروانسراى ياد شده و باب حزوره واقع است كه تاريخ بناى آن سال 787 است و وقف مستمندان بىپناه مكه ، شده است .
ديگر كاروانسرايى است روبهروى درِ معروف به باب اجيادِ مسجدالحرام كه
هامش
( 1 ) - سخاوى در شرح حال او مىگويد : آثارى داردكه از جملهء آنها كاروانسرايى براى فقرا در نزديكى مسجدالحرام و كاروانسراى ديگرى در اجياد است . در سال 829 ه . وفات يافت نك : « الضوء اللامع » ، ج 3 ، صص 105 - 103 ، شمارهء 417