كاروانسرا ( از سوى شرابى ) سال 641 است و موقوفههاى بسيارى به صورت كتاب ، آب و غيره در وادى نزديك نخلستان براى آن قرار داده است .
و نيز كاروانسراى مادرِ خليفه ، ناصر عباسى است كه به « كاروانسراى عُطَيْفِيّه » معروف است ؛ زيرا شريف عطيفه حاكم مكه در آن ساكن بود . تاريخ وقف بنا بر نوشتهاى روى در چوبى آن 579 است « 1 » .
در همان نوشته آمده است كه براى فقرا و صوفيان پرهيزگار و عابد و زاهد و . . .
وقف شده است . ديگر ، « كاروانسراى حافظ ابوعبداللَّه بن مَنْدَه » « 2 » چسبيده به افزودهء دارالندوه است و در آن كنار در است كه از آن افزوده به سويقه مىروند و امروزه به برهان طبرى معروف است . و بر در آن كه كنار در افزوده دارالندوه است ، سنگى قرار دارد كه روى آن نوشته شده است « براى كسانى كه از اصفهان مىآيند ( براى اقامت ) چهل روز وقف است و براى ديگران ده ماه و بيست روز وقف است . « 3 » »
همچنين « كاروانسراى شيخ ابوحفص عمربن عبدالمجيد مَيانشى » ( ميانهاى ؟ ) در نزديكى كاروانسراى فوقالذكر است كه دو خانه از آن در تاريخ سويقه قرار دارد ، ندانستم كه ميانشى كه كاروانسرا بدان منسوب است ، نام وقف كننده است يا نام ساكن آن ؟ از آنجا كه كاروانسرا منسوب به ميانشى است ، بايد بيش از 230 سال قدمت داشته باشد .
ديگر ، كاروانسرايى است كه بر در انفرادى همين افزوده ( يعنى افزودهء دارالندوه )
هامش
( 1 ) - در منتخب شفاء الغرام ، چاپ اروپا ، ص 108 ، تاريخ آن 599 نوشته شده .
( 2 ) - در « منتخب شفاءالغرام » ، ص 108 ، بعد از كلمهء مَنْدَه « اصبهانى » آمده است . او محمدبن اسحاقبنمحمدبن منده ، ابراهيمبن وليدبن مندةبن بُطَّة بن إستادار متوفاى سال 395 است . نك : ذهبى العبر فيخبر من غير ، ج 3 ، ص 60 ؛ صفدى ، الوافى بالوفيات ، ج 2 ، ص 190 ؛ ابى يعلى الفراء ، طبقات الحنابله ج 2 ، ص 1952 ؛ ابنحجر ، لسان الميزان ، ج 5 ، ص 70 ؛ ابنمنده ، من ادركه الخلّال من اصحاب ، تخريج ابىموسى مدينى نسخهء خطى ) .
( 3 ) - ظاهراً چهل روز متعلق به اصفهانىها در ايام حج است و آن ده ماه و بيست روز مربوط به خارج از ايام حج است .