وى مشهور است و ندانستم كه چه زمان وقف شده ولى بايد بيش از دويست سال از وقف آن گذشته باشد و شايد هم وقف آن در همان تاريخ وقف كاروانسرايى ( به همين نام ) است كه در نزديك آن قرار دارد و به نام ساكن آن ابو رُقَيبه به كاروانسراى ابو رُقَيْبه معروف است كه به تاريخ آن خواهيم پرداخت . ديگر مدرسهء ابنحداد مهدوى است كه در نزديكى مدرسهء ارسُوفى است كه امروزه به مدرسهء « اشراف أدراسه » معروف است ؛ زيرا أدراسه آن را تصاحب كردند و تاريخ وقف آن ، ماه ربيعالثانى سال 638 است و براى مالكىها است . ديگر مدرسهء نهاوندى ، نزديك جايى است كه به آن دُرَيْبَه مىگويند و فكر مىكنم دويست ساله باشد .
كاروانسراهاى مكهء معظمه
در مكه ، كاروانسراهايى است كه وقف نيازمندان و مستمندان شده است ؛ از جمله كاروانسراى معروف به « كاروانسراى سدره » در طرف شرقى مسجدالحرام ، در سمت چپ كسىاست كه از در بنىشيبه وارد مسجدالحرام مىشود . نمىدانم چه كسى آن را وقف كرده و چه زمان وقف شده است ، ليكن در سال چهار صد اين وقف برقرار بوده و جاى آن ، به گفتهء ازرقى « 1 » دارالقوارير بوده كه زمان هارون الرشيد ساخته شده بود .
ديگر « كاروانسراى قاضىالقضاة ابوبكر محمدبن عبداللَّهبن عبدالرحيم مراغى » است كه چسبيده به كاروانسراى فوقالذكر است . كاروانسرايى كه بر در معروف به « بابالجنائز » ( مسجدالحرام ) است و امروزه به « كاروانسراى قيلانى » معروف است ، چون كسى به همين نام در آن ساكن است و تاريخ وقف آن بنا بر سنگ نوشتهء كنارِ درِ آن ، سال 572 است . در اين سنگ نوشته آمده است كه اين كاروانسرا وقف صوفيان عرب و عجم مقيم يا مسافر مكه شده است .
ديگر ، « كاروانسراى مير اقبال شرابى مستنصرى عباسى » در كنار در بنىشيبه سمت راست كسى است كه از طرف باب السلام وارد مسجدالحرام مىشود . تاريخ بناى اين
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ج 1 ، ص 113