به شمار مىروند 37 ذرع است « 1 » .
سپس مىگويد : طول جادهء بزرگ عقبه از ديوار روبهرويى آن 67 ذرع و پهناى اين جادهء بزرگ از جمرهء عقبه 36 ذرع است . « 2 » فاكهى نيز در بارهء اندازههاى طول و عرض منا ، مطالبى مشابه گفتههاى ازرقى آورده است . ازرقى يادآور شده كه جادهء ميانى همان راه پيامبر صلى الله عليه و آله است كه در روز عيد قربان از آن از قُزَح راهىِ جمرهء عقبه گرديد و تا مدتها از سوى راهنمايان حج طى مىشد تا اينكه در سال 200 ترك گرديد ( پايان نقل قول به اختصار ) .
در وجه تسميهء منا اختلاف نظر است . مىگويند به خاطر خونهاى ريخته شده در موسم حج در منا است ؛ زيرا به معناى محل خونريزى است . اين معناى مشهور آن است كه اكثريت علماى اهل لغت و ديگران به گفتهء نووى « 3 » برآن اجماع دارند . همچنين گفته شده نام منا به خاطر تمنّاى بهشت از سوى آدم در اين مكان بوده است . اين دو قول در تاريخ ازرقى آمده است . « 4 » نيز مىگويند اين نام به خاطر منّت خداى بر ابراهيم خليل عليه السلام است كه به جاى فرزندش ، قربانى برايش تعيين كرد و گفته شده به خاطر منت خدا بر بندگان براى مغفرت بر ايشان است . اين دو قول نيز در « منسك » ابنخليل آمده است و گفته شده كه به خاطر گردهم آمدن مردم در آن است ؛ چرا اعراب هرجايى را كه مردم جمع شوند ، منا مىگويند . اين را فاكهى به همين صورت بيان كرده است . نظريات ديگرى نيز در اين باره گفته شده كه ما در اصل اين كتاب ، همه را باز گفتهايم . در صرف منا نيز اختلاف نظريه وجود دارد . ابنقتيبه در « أدب الكاتب » تنها به اين بسنده كرده كه مىگويد : غير قابل صرف است . « 5 » و جوهرى نيز در « صحاح » ، تنها گفته است كه منا مذكّرِ قابل صرف است وبهترين
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 186
( 2 ) - همان ، ج 2 ، ص 185
( 3 ) - تهذيب الأسماء واللغات ، ج 2 ، ق 2 ، ص 157
( 4 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 180
( 5 ) - « تهذيب الاسماء » ، ج 2 ، ق 157 به نقل از « ادب الكاتب » ، ص 231