مقدارى سنگ نيز اضافه ماند كه با آن اطراف محل طواف را تا شعاع حدود ده ذرع ، فرش كردند و همان سنگفرش تا به امروز باقى مانده است و زمانى كه وقت مراسم حج مىرسد ، روى آن سنگها را با ماسهاى كه به آن « كثيبالرَّمْضَه » مىگويند و آن را از پايين مكه مىآورند ، مىپوشانند ؛ اين كار را پردهداران كعبه انجام مىدهند ؛ بدين صورت كه ماسهء زيادى مىخرند و در محل طواف مىريزند و روى آن آب مىپاشند و باقى ماندهء ماسهها را در گوشه مسجدالحرام ، در كنار باب بنىسهم انباشته مىكنند تا وقتى از ماسههاى محل طواف كاسته مىشود ، از ماسهء انباشته شده برآن مىافزايند و آب پاشى مىكنند تا خوب محكم شود و بدين ترتيب زير پاى طوافكنندگان نرمتر مىشود . به هنگام تابستان كه ماسه و شنها از شدت گرما داغ مىشوند ، غلامان و خدمتكاران زمزم و كعبه در مشكهاى خود آب مىآورند تا آن را روى شنها بريزند و از گرمى آنها بكاهند . اين كار را در مورد پشت مقام و رديف اول ( پس از محل طواف ) نيز انجام مىدهند .
برخى دوستان فاصلهء ميان انتهاى محل طواف تا كعبه معظمه را از هر سو ، اندازه گرفتند . فاصلهء ميان حجرالأسود تا مرز سنگفرش روبهروى آن در سطح زمين ، در جهت راست ، يك سوم كمتر از 5 / 3 ذرع بود و فاصلهء ميان حجرالأسود و مرز سنگفرش روبهروى آن در وسط و مقام حنبلىها 22 ذرع و يك سوم و فاصله ميان حجر ( الأسود ) تا ديوار زمزم ، سىذرع و دو سوم ذرع و ميان ركن شامى كه به آن عراقى مىگويند تا انتهاى دايرهء محل طواف برابر آن در سمت شرقى ، 5 / 24 ذرع و از ركن شامى تا انتهاى سنگفرش روبهروى آن در سمت شامى ، 37 ذرع و ربع و از وسط ديوار حجرالأسود تا آخر سنگفرش كه روبروى مقام حنفىهاست ، 22 ذرع و فاصله ميان ركن غربى و انتهاى سنگفرش روبهروى آن از سمت شامى و غربى ، سى ذرع و فاصله ميان نيمهء سمت غربى كعبه تا آخر سنگفرش روبهروى آن در سطح زمين نيز به همين اندازه ( يعنى سى ذرع ) است و فاصله ميان ركن يمانى و انتهاى سنگفرش مقابل آن در جهت غربى يك سوم كمتر از 29 ذرع و فاصلهء ميان ركن يمانى تا انتهاى سنگفرش روبهروى آن از
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 560
مساهمون: محمد مقدس
ص٥٦٠