است . اين ويژگى با آنچه ازرقى « 1 » بيان كرده ، متفاوت است و ما از اين جهت كه گوياتر است آن را نقل كرديم . من ندانستم كه اين بنا در چه تاريخى ساخته شده است . به گفتهء ابنعبد ربّه در « العِقدالفريد » « 2 » اين بنا را در جاهليت ، جدّ پيامبر صلى الله عليه و آله قُصَىِّ بنكِلاب ساخته بود .
اما دربارهء نوع سوختى كه در آن قرار داده مىشود . در زمان خلافت رشيد ، شمع « 3 » در آن روشن مىكردند . وقتى رشيد وفات يافت ، چراغهاى بزرگ و پس از آن ، چراغهاى كوچك روشن مىكردند . اين بود خلاصهء گفتههاى ازرقى دربارهء روشنايى و سوخت مورد استفاده در آن . ازرقى اشاره كرده است كه در زمان خلافت رشيد ، آتش و هيزم در آن روشن مىكردند « 4 » و ندانستم كه منظور وى در زمان جاهليت بوده است يا در زمان اسلام .
فاصلهء ميان قُزح و باب بنىشيبه و نيز فاصلهء ميان قزح و باب مُعَلّاة را در بحث مشعرالحرام بيان خواهم كرد . بنا به روايتى كه از حضرت علىبن ابىطالب [ عليه السلام ] آمده و در آن گفته شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله وقتى در « جمع » « 5 » آمد ، به قزح آمد و بر آن ايستاد و فرمود :
اين قزح و اينجا محل توقف است و همه جاى جمع ، محل توقف است . روايت ياد شده را ابوداود « 6 » و ترمذى « 7 » آوردهاند و ترمذى افزوده است : روايت حسن و صحيحى است .
15 - كَداء ؛ جايى كه مستحب است فرد مُحرم از آن وارد مكه شود . آنجا راهى كوهستانى است در بالاى مكه و از آنجا به سمت قبرستان معروف ابطح سرازير مىشوند
هامش
( 1 ) - نك : اخبار مكه ، ج 2 ، ص 188
( 2 ) - اين مطلب را در « العقد الفريد » نديدم .
( 3 ) - در اخبار مكه « هيزم » آمده است .
( 4 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 187
( 5 ) - جمع به فتح اول و سكون دوم همان مزدلفه است و بخاطر جمع شدن مردم در آن ، چنين نامى گرفتهاست .
( 6 ) - سنن ابىداود ، ج 2 ، ص 193 ، شمارهء 1935 ، كتاب المناسك .
( 7 ) - شماره 885 فىالحج ، باب « ماجاء انّ عرفة كلّها موقف » .