عادت كرده و از پلههايى كه در وسط آن قرار دارد و مردم در آنجا ازدحام مىكنند ، پايين مىآيند ، انجام ندهد ؛ زيرا اين كار بدعت است و براى پايين آمدن بايد از همان پلههايى كه بالا رفته است ، استفاده كند .
ابوعمروبن صلاح يادآور شده است كه قُزَح كوه كوچكى در انتهاى مزدلفه است .
سپس مىگويد : مردم به جاى توقف در اين مكانى كه گفتيم در جايى كه در وسط مزدلفه ساخته شده ، توقف مىكنند كه در اين سال به آن مكان نرفتند . محبّ طبرى مىگويد :
ظاهراً - و همچنانكه گفته شد - اين مكان بالاى كوه قرار دارد و مشاهدهء حضور نيز صحت اين امر را تأييد مىكند و از آنچه جز آن گفته شده است ؛ چيزى نديدم . اين بود متن سخن محبّ طبرى كه در كتاب وى « القرى » نيز مانند آن آمده است .
نووى نيز در « الإيضاح » گفته است : بهتر آن است كه حاجيان با توقف بر بنايى كه ايجاد شده است ، به سنت عمل كنند . ما در اصل اين كتاب ويژگىهاى بناى قديم و جديد را كه روى قزح ساخته شده و نيز نوع سوخت ( روشنايى ) را كه در آن به كار مىرود ، بيان كردهايم و در اينجا به بخشهايى از آن اشاره مىكنيم .
اما ويژگى بنايى كه اكنون « 1 » بر قزح قرار دارد : اين بنا ، مربّعى شبيه مناره است كه در بالاى آن بيست و دو كنگره وجود دارد كه هفت كنگره در جهت قبله و پنج كنگره در هر يك از جهات ديگر است و پلّههايى هم از داخل و هم از خارج دارد . تعداد پلههاى بيرونى بيست و چهار عدد و پلههاى داخلى بيست عدد است . ارتفاع اين بنا سيزده ذرع آهنى است كه در اندازهگيرى پارچه در مصر و مكه به كار مىرود . اين ارتفاع از زمين تا بالاى كنگرهها را شامل مىشود . ارتفاع اين بنا از زمين تا بالاى پشتبام بدون كنگرهها تقريباً دو ذرع و نيم كمتر است . اندازهء هر ضلع اين مربع ، دوازده و نيم ذرع آهنى است ، جز آن كه ضلع جهت شرقى به اندازهء يك سوم ذرع از بقيه كمتر است . اين اندازهها و ويژگىها كه بيان كرديم در ربيعالأول سال 811 بوده كه با حضور خودم صورت گرفته
هامش
( 1 ) - يعنى سال 811 ه . ق . همان سالى كه فاسى خود ابعاد اين مكان را مورد اندازهگيرى قرار داد .