مكان از جمله مكانهايى است كه پس از تأليف اين كتاب ، مورد بازديد قرار دادم ؛ زيرا تا پيش از نوشتن آن ، تنها به سخن محبّ طبرى دست يافته بودم ، ( پس از اين آگاهى ) آنچه مردم دربارهء « حجون » مىگفتند برايم مسجّل گشت و زمانى كه به سخن ازرقى و خزاعى مراجعه كردم ، دانستم كه سخن ايشان درست است . از اين رو اين بخش را به اين صورت به نگارش در آوردم .
7 - حُدَيبيه ؛ جايى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله وقتى از مدينه ، در حال احرام قصد ورود به مكه را داشت و چون مشركان مانع از اين كار شدند ، در آنجا - كه چاه معروف به « شميس » در آن قرار دارد و در جادهء جدّه واقع است - اقامت گزيد .
صاحب « المطالع » مىنويسد : حديبيه روستايى نه چندان بزرگاست و به نامچاهىكه در آنجا ، كنار مسجد شجره واقع است ، شهرت يافته است . آيا اين مكان به گفتهء مالك ، در محدودهء حرم مكه است يا بنا به نظر ماوردى در غير حرم ؟ يا اينكه بنا به گفتهء شافعى و ابنعطار بخشى از آن در حرم و بخشى ديگر در غير حرم واقع شده است ؟
حديبيه در جايى نيست كه به آن حدّه مىگويند كه در جادهء جدّه نزديك اين مكان مىباشد و فاصلهء زيادى تا مكه دارد ؛ زيرا حديبيه خيلى از آن پايينتر و به مكه نزديكتر است . در ضبط اين نام نيز اختلاف است ؛ برخى ياى دوم آن را مخفف و برخى مشدّد مىدانند و بنا به نظر نووى در « تهذيب » هر دو قول مشهور است . وى مىنويسد : « حديبيه به ضمّ « حاء » و فتح « دال » و تخفيف « ياء » است و شافعى و اهل لغت و برخى اهل حديث چنين ضبط كردهاند ، ولى بيشتر محدثان آن را با تشديد « ياء » مىدانند و هر دو وجه مشهور است . » « 1 » حديبيه در ديدِ شافعىها ، به استثناى شيخ ابوحامد ، پس از جِعرانه و تنعيم ، بافضيلتترين ميقاتها است ، ابوحامد حديبيه را بر تنعيم مقدّم و برتر مىداند .
8 - ذوطوى ؛ جايى است كه غسل كردن مُحرِم در آن مستحب است و بنا به آنچه از گفتهء ازرقى بر مىآيد ، جايى است كه به آن « بينالحَجُونَين » مىگويند . وى از روايتى كه
هامش
( 1 ) - تهذيب الأسماء واللغات ، ق 2 ، ج 1 ، ص 81