در بارهء مقام ، به نقل از سعيدبن جبير رحمه الله « 1 » آمده است كه : جاى فعلىِ آن ، روبهروى درِ صندوقى ( يا گنبدى ) است كه مقام در آن قرار دارد و از حفرهاى كه كنار حجر است رد مىشود . بنا بر اين ، مقام نسبت به كعبه ، در نيمهء حفرهء ياد شده قرار دارد و اگر جاى مقام نسبت به كعبه ، چنين باشد پيامبر صلى الله عليه و آله پس از خروج از كعبه در آنجا نماز خوانده است ؛ زيرا نسائى از اسامة بن زيد روايت كرده كه پيامبر صلى الله عليه و آله پس از خروج از كعبه ، دو ركعت نماز جلوى كعبه خواند و در روايتى آمده كه آن حضرت صلى الله عليه و آله دو ركعت نماز در پشت مقام خواند و در واقع پشت مقام و جلوى كعبه يكى است ، چنان كه گفتهاند مقام در كنار كعبه بوده است .
ديگر آن كه از سخن محبّ طبرى بر مىآيد : مصلّايى كه ابنسائب از آن ياد كرده ، غير از آن مصلّايى است كه اسامه گفته است ؛ زيرا اسامه به دو صورت از آن ياد كرده كه جاى تأمل دارد : حديث ابنسائب در مورد مصلايى كه ذكر كرده ، با حديث اسامه در اين مورد سازگار است و با نگاهى به متن حديث ، هر كدام اين نكتهها روشن مىشود . متن حديث ابنسائب كه ازرقى آن را آورده چنين است :
جدم از داودبن عبدالرحمان ، از محمدبن جُرَيج ، از محمدبن عبادبن جعفر ، از ابنسائب روايت كرده كه پيامبر صلى الله عليه و آله روز فتح مكه ، جلوى كعبه ، روبهروى الطرفة البيضاء ( نوار سفيدى كه به عنوان علامت نهاده شده بود ) به نماز ايستاد و سپس دو دست خود را بلند كرد و فرمود : اين قبله است . « 2 » متن حديث اسامه چنين است : وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله وارد كعبه شد ، در همهء اطراف آن به دعا پرداخت ولى نماز نخواند و بيرون آمد ؛ وقتى خارج شد در برابر كعبه دو ركعت نماز خواند و فرمود : اين قبله است . آن دو اين روايت را آوردهاند . « 3 » نسائى هم مىگويد : در همهء اطراف آن تسبيح و تكبير گفت ، ولى نماز نخواند . سپس بيرون رفت و پشت مقام ،
هامش
( 1 ) - رحلهء ابنجبير ، ص 62
( 2 ) - اخبار مكه ، ج 1 ، ص 351
( 3 ) - منظور ، بخارى ، ج 3 ، ص 375 و ج 8 ، ص 14 و نيز مسلم ، شمارهء 1330 و 1331 است .