بخواند و بالأخره اين احتمال را هم مىدهد كه از وسط اينسوتر و نزديك به ركن يمانى نماز خوانده است . تعبير وسط ديوار نيز از آن جهت است كه سنگ مرمرى در شاذروان كعبه وجود دارد كه روى آن نوشته شده است : ملك لاجين « 1 » دستور بناى محل طواف را صادر كرد .
ديگر اين كه محبّ طبرى جايى را كه پيامبر صلى الله عليه و آله در پاى در كعبه نماز خواند ، معين نكرده است كه خود سه احتمال دارد : 1 - در برابر در نماز خوانده باشد 2 - در حفرهء سنگفرشى كه در سمت راست درِ كعبه است 3 - ملتزم ، كه البته احتمال سوم ، بعيد و احتمال اوّلى قوىتر است ؛ زيرا « در كنار در » خود بيانگر خلاف دو احتمال ديگر است و آن دو احتمال ديگر را تنها به دليل نزديكى مىتوان مصداق كنار در كعبه برشمرد .
ما بدين جهت اين نكته را يادآور شديم كه از شيخالاسلام عزالدينبن عبدالسلام شافعى و احمدبن موسىبن عُجَيل از بزرگان يمن وارد شده كه گفتهاند : مصلاى جبرئيل در پشت پيامبر صلى الله عليه و آله ، همين حفرهء سنگفرشى بوده است ، البته من عين سخن ابنعجيل را نديدهام ولى به آگاهى يافتم كه امام المقام و شيخالشيوخ ما رضى طبرى از شيخ احمدبن موسىبن عجيل خواست كه به روش كشف و شهود ، در اينباره تحقيق كند . او نيز به آگاهى وى رساندهاست كه حفرهء ياد شده همان مصلّاى جبرئيل در پشت پيامبر صلى الله عليه و آله است .
سخن ابنعبدالسلام را ابن جماعه ، در منسك خود نقل كرده و آورده است : « شيخ عزالدين بن عبدالسلام گويد : حفرهء چسبيده به كعبه ، كه ميان درِ كعبه و حجر واقع است ، همان جايى است كه جبرئيل نمازهاى پنجگانه را پس از واجب شدن آنها از سوى خداوند متعال بر امت ، پشت سر پيامبر صلى الله عليه و آله به جاى آورد . من از فرد ديگرى چنين چيزى نديدهام و البته بعيد هم هست ؛ زيرا اگر اين سخن درست بود ، با نوشتن در بارهء حفره ، بدان اشاره مىكردند و تنها به ( ذكر ) كسىكه دستور بناى محل طواف را داده ، بسنده نمىكردند » . اين مطلب را دايىام از وى نقل كرد . خدا هر دوى آنها را بيامرزاد !
هامش
( 1 ) - شرح حال وى پيش از اين آمد .