آن بيست و دو ذرع است . ارتفاع ديوار از داخل يك ذرع و چهارده انگشت است و اندازهء آن در كنار درى كه نزديك مقام قرار دارد ، يك ذرع و ده انگشت است و ارتفاع ديوار غربى حجر ، يك ذرع و بيست انگشت است و فاصلهء حجر تا ركن شامى يك ذرع است و تا درِ كنارى بعد از مقام ، يك ذرع و ده انگشت و يك ذرع و شانزده انگشت است و ارتفاع آن در وسط دو ذرع و سه انگشت و عرض ديوار دو انگشت كمتر از دو ذرع است . « 1 » واندازهء درِ حجر از سمت مشرق بعد از مقام پنج ذرع و سه انگشت است و اندازهء درِ حجر از سمت مغرب ، هفت ذرع است و اندازهء محيط داخلى حجر سى و هشت ذرع و محيط خارجى آن چهل ذرع و شش انگشت است ( پايان سخن ازرقى ) . « 2 » دايىام ازابنجماعه نقل كرده كه گفت : اندازهء گِردى داخلىِ حجر تا دروازهء آن ، سى و يك ذرع و يك سوم ذرع است و گِردى خارجى آن ( محيط خارجى منهاى عرض دروازه ) سىوهفت ذرع و نيم و ربع و يك هشتم ( 78 37 ) ذرع است ، و فاصلهء مستقيم اين سر تا آن سر ، هفده ذرع است و فاصلهء گودى حجر تا ديوار ناودان ( كعبه ) پانزده ذرع است و ضخامت ديوار حجر دو ذرع و يك سوّم ذرع و يك هشتم ذرع است و ارتفاع آن از محل طواف تا دروازهء سمت مقام ، يك ذرع و دو سوم ذرع و يك هشتم ذرع است ( 11924 / 18 + 23 + 1 ) و ارتفاع آن تا دروازهء ديگر ، يك ذرع و يك دوم و يك سوم و يك هشتم ( 12324 / 18 + 13 + 12 + 1 ) ذرع است و ارتفاع آن در وسط ، يك ذرع و دو سوم ذرع است و فاصلهء ميان ديوار حجر و شاذروان در كنار دروازهء نزديك مقام ، چهار ذرع و يك سوم ذرع است . و مقدار خارج شدهء ديوارِ حجر از شاذروان ، يك دوم ذرع و يك هشتم ( 58 ) ذرع است و فاصلهء گشادگى ديگر ، چهار ذرع و نيم و مقدار خارج شدهء ديوار حجر از شاذروان ، نيم ذرع و يك سوم ( 56 / 13 + 12 ) ذرع است .
همهء اين اندازهها به ذرعِ پارچه كه در روزگار ما در مصر اندازهگيرى مىشود ، حساب شده است .
هامش
( 1 ) - در « اخبار مكه » افزودههايى وجود دارد كه مؤلف در اينجا نياورده است .
( 2 ) - نك : اخبار مكه ، ج 1 ، صص 321 - 320