فرسوده ، كه همان مصلّاى حضرت آدم عليه السلام است تا ركن شامى ، هشت ذرع است .
پيش از اين در باب هشتم اين كتاب و در ميان مصلّاى حضرت آدم عليه السلام برخى مطالب ابنسُراقه را نقل كرديم كه بر اساس آن بايد جاى مصلّاى حضرت آدم عليه السلام و جاى فرسوده از تكيهگاه كعبه و جاى مقام را - با توجه به مطالب ابنسراقه در بيان فاصلهء ميان مقام و ركن كعبه ( پس از حِجْر ) كه دو ذرع و دو سوم ذرع آهنى از سمت حفره به سوى حجر است - در نزديكى كعبه تلقى كنيم و بنا بر اين ، مقام نسبت به كعبه ، به ميزان دو ذرع و دو سوم خارج از حفره قرار مىگيرد و بنا بر آنچه تاكنون گفته شده ، جاى مقام در امتداد جاى فعلى خود نسبت به كعبه است . جاى آن نسبت به كعبه نيز در نيمهء حفرهاى است كه پس از حِجْر قرار دارد .
فاكهى ، دربارهء محلى كه به هنگام سيل ، مقام را به كعبه بستند ، مىگويد : از برخى مردم مكه نقل شده ، جايى كه مقام را به ديوار روبهرويى كعبه بستند - عمربن خطاب آن را به جاى خود باز گرداند - بدين صورت تعيين مىشود كه طواف كننده از حِجر شامى به سوى شاذروان كعبه تعداد هفت سنگ را بشمارد و به سنگ هفتم كه رسيد به همان جاى مورد نظر رسيده است و در غير اينصورت ، در محلّ نهمين سنگ شاذروان كعبه نيز قرار داشته است .
فاكهى در جاى ديگرى از كتابش ، مطلبى به اين معنا دارد كه اين نشانهء جايى است كه عبداللَّهبن سائب مخزومى يادآور شده است كه در روز فتح مكه پيامبر صلى الله عليه و آله را در حال نماز در آن ديده و ازرقى « 1 » نيز چنين مطلبى را يادآور شده است .
آنچه ابنسُراقه در اين باره كه پيامبر صلى الله عليه و آله مقام را به جاى فعلى باز گرداند ، گفته است :
با گفتههاى ابنعقبه تأييد مىگردد و آنچه را كه خواهم گفت با مطالب ذكر شده از سوى سعيدبن جبير و عطا و ديگران در اين باره كه خليفه عمر نخستين كسى است كه آن را به جاى خود باز گرداند ، مغايرت دارد .
فاكهى خبرى را يادآور شده كه به موجب آن ، كارگزاران ( مكه ) آن را در محل
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 34