حديث بابى هم در نظر گرفته است : « باب كسىكه معتقد است پيامبر صلى الله عليه و آله وارد كعبه نشد » و محبّ طبرى در پاسخ به اين حديث مىگويد : وارد نشدن پيامبر صلى الله عليه و آله به كعبه در عمره ، ممكن است به دليل عذرى بوده ؛ و مىافزايد : چهبسا وارد نشدن ايشان به كعبه ، از باب شفقت بر امّتش باشد ؛ همچنانكه حديث قبلى دالّ بر اين امر بود .
بايد گفت : اين احتمال بعيد است و احتمال اوّل درستتر به نظر مىرسد ؛ زيرا با آنچه علما در علّت وارد نشدن پيامبر صلى الله عليه و آله به كعبه در عمرهء ياد شده گفتهاند - يعنى عدم امكان از ميان بردن بتها و تصاوير به دليل تسلّط مشركان بر آن - بيشتر سازگار است .
آنچه بايد به پيروى از پيامبر صلى الله عليه و آله در درون كعبه انجام داد
طبق احاديثىكه در اين مورد وارد شده تكبير ، تسبيح ، تهليل ، حمد ، ستايش پروردگار ، دعا و استغفار در داخل كعبه مستحب است . روايتى از اسامةبن زيد وارد شده كه مىگويد : وقتى رسولاللَّه صلى الله عليه و آله وارد كعبه شد ، در همه جهتِ آن ( گشت و ) دعا كرد ، ولى نماز نخواند ، وقتى بيرون آمد روبهروى كعبه دو ركعت نماز خواند و فرمود : قبله اين است .
بخارى « 1 » و مسلم « 2 » اين روايت را آوردهاند و در صحيحِ مسلم به نقل از از ابنجُرَيْج چنين آمده است : به عطا گفتم : منظور از « همه جهت » كدام است ؟ آيا همهء گوشههاى كعبه است ؟ گفت : خير ، منظور اين است كه هر جهت كعبه قبله است . سنن نسائى « 3 » نيز اين حديث را آورده و گفته است : در اطراف آن به تسبيح و تكبير پرداخت .
در معناى اين سخن حضرت صلى الله عليه و آله كه فرمود : « اين قبله است » ، سه احتمال وجود دارد :
الف : مقرر گرديده كه قبله روبهروى اين بيت باشد و ديگر عوض نخواهد شد و تا
هامش
( 1 ) - صحيح بخارى ، ج 3 ، ص 375 ؛ فى الحج باب « من كبّر في نواحي الكعبه » ، ج 8 ، ص 14 ؛ في المغازى ، باب « أين ركز النبىّ صلى الله عليه و آله الراية يوم الفتح » .
( 2 ) - رقم 1330 و 1331 ؛ في الحج ، باب « استحباب دخول الكعبة للحاج » .
( 3 ) - سنن نسائى ، ج 5 ، ص 219 و 220 ؛ في الحج باب « الذكر و الدعاء في البيت » و باب « موضع الصلاة منالكعبة » .