آن ، مراد نمازهاى پنجگانه به صورت جماعت در مسجدالحرام است . لفظ حديث نقل شده از سوى وى چنين است : « عبداللَّه بن ابىغسان به نقل از عبدالرحيمبن زيد عمّى از پدرش ، از سعيد بن جبير ، از ابنعباس حديث گفته كه رسول خدا صلى الله عليه و آله تلاوت فرمود :
إِنَّ فِي هذا لَبَلاغاً لِقَوْمٍ عابِدِينَ
و سپس فرمود : منظور نمازهاى پنجگانه ، به صورت جماعت در مسجدالحرام است .
دربارهء حديث ابنزبير بايد گفت كه ابنكنانهء مالكى و مالكىهاى ديگر دربارهء اين فرمودهء پيامبر صلى الله عليه و آله - آنچنان كه در صحيحين آمده « 1 » - : « نماز در مسجد من برتر از هزار نماز در مساجد ديگر ، بجز مسجدالحرام است » ، مىگويد : منظور آن است كه نماز در مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله برابر با هزار نماز در ديگر مساجد ، به استثناى مسجدالحرام است و نماز در مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله برتر از نماز در مسجدالحرام ( بدون هزار برابر ) ، و بدين ترتيب آنچه در برترىِ نماز در مدينه نسبت به مكه روايت كردهاند ، درست در مىآيد ، در حالى كه حديث زبير و احاديث مشابهى كه آورديم ، اين تفسير را رد مىكند ؛ زيرا حكايت از برترى نماز در مكه نسبت به نماز در مدينه دارند .
از ديگر مطالبى كه از حديث : « نماز در مسجدالحرام يكصدهزار برابرِ مساجدِ ديگر فضيلت دارد » و تفسير آن مىتوان دريافت : يك نماز در مسجدالحرام برابر با نمازهاى پنجاه و پنج سال و شش ماه و بيست شبانه روز است و نماز يك شبانه روز يعنى پنج نماز در مسجدالحرام ، برابر است با دويست و نود و هفت سال و نه ماه و ده شب ( نماز خواندن در جاهاى ديگر ) . پيشتر گفتم كه از استاد خود امام بدرالدين احمدبن محمد ، معروف به ابنصاحب مصرى اشارى ، سخن جالبى در اين معنا ديدهام ؛ زيرا آن گونه كه باخبر شديم گفته است طبق آنچه در حديث آمده ، هر نماز فرادا در مسجدالحرام ، برابر است با يكصد هزار نماز و هر نماز جماعت در آن برابر است با دو هزار هزار ( دو ميليون )
هامش
( 1 ) - البخارى ، ج 3 ، ص 54 در التطوع ، باب « فضل الصلاة في مسجد مكة و المدينة » و مسلم ، شماره 1394 فيالحج باب « فضل الصلاة في مسجد مكة و المدينة » .