ناهموارىها و ناملايمات است . گو اينكه توكل ما تنها بر خداى عزوجل است و تكيه بر يارى او داريم و از سياست هم اجتناب كردهايم تا جريانهاى بىپرواى آن ما را با خود نبرد . از جمله عواملى كه باعث موفقيت ما شد اين بود كه اين ايده در زمانى مطرح شده كه استعمار رو به ضعف گراييده و سياستهاى مبتنى بر تفرقه بينداز و حكومت كن آن اندكى كمرنگ شده و امواجى از الحاد بسيارى از كشورهاى اسلامى را مورد تهديد قرار داده و باعث شده تا عقلاى مسلمان به انديشهء وحدت و تجمع و گردهمايى با يكديگر بيفتند . خوشبختانه گردهمايى عقلاى مسلمانان از مذاهب و ملل مختلف اسلامى ، آشكارا در تشكيل جماعة التقريب و اعضايى كه آن مذاهب را نمايندگى مىكنند ، تجلى پيدا كرد ؛ اين خردورزى و روشنانديشى در كنار گسترش فرهنگ ، در خدمت اين هدف قرار گرفت و درك اين ايده را آسانتر ساخت و به افراد كمك كرد تا بهجاى تكيه بر شايعهها و صحبتهاى مغرضان خود ، به كسب آگاهى و بحث و اطلاع بپردازند ، اينگونه بود كه جماعة التقريب از همان ابتداى كار ، راه خود را باز كرد و به شيوهء خود پاىبند ماند و دست يارى به سوى همهء كسانى كه بهدنبال برادرى اسلامى هستند و مىخواهند وحدت مسلمانان را تحقق بخشند ، دراز كرد و دعوت هر كنفرانس يا تجمعى را پذيرا شد و اگر هم موفق به حضور در آن نشد ، ديدگاههاى خود را در سال داشت .
در سالهاى اخير چند گردهمايى كه به لحاظ حجم و امكانات متفاوت بودند برگزار شد كه ما نگاه تأييدآميزى به آنها داشتيم ، زيرا به هر حال كوششهايى در جهت صلاح مسلمانان بهشمار مىروند .
ما وظيفه داشتيم كه بينديشيم و بررسى كنيم و به علتيابىهاى ديگران در مورد ناكامى نشستهاى گذشته - در زمانى كه گردهمايىهاى خارج از كشورمان موفق بودند - گوش فرادهيم . اينكار را بايد انجام مىداديم و از آن استفاده مىكرديم تا آيندهاى چون گذشتگان نداشته باشيم .
گفتند : علت ناكامى كنفرانسهاى ما چيست ؟ آيا شمار زياد آنهاست ؟ يا اندكى
قصة التقريب ، أمة واحدة ، ثقافة واحدة ( سرگذشت تقريب يك فرهنگ ؛ يك امت ) ( فارسى ) — صفحة 214
مساهمون: خسرو شاهى
ص٢١٤