از پاسخهاى امام رضا ( ع ) به پرسشهايى كه از ايشان مىشد و مناظرههاى آن حضرت
در « نثر الدرر » آمده است كه مأمون از امام رضا ( ع ) پرسيد : اى ابو الحسن ، به من بگو كه جدت على بن ابى طالب ( ع ) چگونه دوزخ و بهشت را بخش مىكند ؟
امام فرمود : اى امير المؤمنين آيا تو از پدرت و او از پدرانش روايت نمىكنند كه عبد اللّه بن عباس نقل كرده مىگويد : از رسول خدا ( ص ) شنيدهام كه مىفرمود : عشق و دوستى على ايمان است و كين ورزيدن به او كفر . گفت : آرى . امام رضا ( ع ) فرمود :
به همين گونه است كه او دوزخ و بهشت را بخش مىكند . مأمون به او گفت : اى ابو الحسن خداوند نياورد روزى را كه بىتو زنده باشم تو وارث علم رسول خدايى .
و در « عيون اخبار الرضا » به نقل از على بن محمد بن الجهم آمده كه گفته است : در محضر مأمون حاضر شدم امام رضا ( ع ) نيز در آنجا حضور داشت . مأمون به ايشان گفت :
اى فرزند رسول خدا آيا تو نمىگويى كه پيامبران معصوم هستند ؟ فرمود : آرى . گفت :
پس معناى آيهء « فعصى آدم ربه فغوى » چيست ؟ امام رضا ( ع ) فرمود : خداوند تبارك و تعالى به حضرت آدم گفت تو و همسرت در بهشت مسكن بگير و به فراوانى هر چه مىخواهيد از آن بخوريد ولى به اين درخت نزديك مشويد ( و به بوتهء گندم اشاره كرد ) كه اگر چنين كنيد از ستمكاران خواهيد بود . و به آنها نگفت كه از اين درخت يا از درختان همجنس آن مخوريد آنها نيز فرمان خداى را اطاعت كرده به آن درخت نزديك نشدند و آنها پس از اينكه ابليس وسوسهشان كرده و فريبشان داد و از ايشان خواست تا از غير آن ولى از همان جنس بخورند ، از درخت ديگرى خوردند او ( ابليس ) به خدا