19 - غزوهء خندق
نام ديگر اين غزوه ، غزوهء احزاب است ، آن را از اين رو غزوهء « خندق » نامند كه مسلمين با اشارهء سلمان براى جلوگيرى از دشمن ، خندقى ( سنگر وسيعى ) در اطراف مدينه كندند ، و سلمان گفت : اى رسول خدا ما هنگامى كه در فارس بوديم در برابر محاصرهء دشمن ، خندق مىكنديم .
و وجه نامگذارى اين جنگ به « احزاب » ، از اين رو است كه ، دشمن از حزبها ( و جمعيتها ) ى مختلف تشكيل شده بود ، مانند چند طايفه از مشركان مثل قريش ، غطفان ، و گروههاى ديگر مانند يهود و طرفداران آنها ، همه براى يك جنگ وسيع با مسلمين ، دست به دست هم داده بودند ، و اين جنگ در ماه شوّال سال پنجم هجرت رخ داد .
انگيزهء اين جنگ اين بود كه جماعتى از يهود بنى نضير مانند سلام بن ابى حقيق ، حّى بن اخطب و كنانة بن ربيع و غير آنها ، جمعيتهاى متعدد را به گرد هم آوردند تا با پيامبر اسلام ( ص ) بجنگند .
آنها در آغاز ، به مكّه رفتند و قريش را به اين جنگ دعوت كردند ، قريش دعوت آنها را اجابت نمود .
سپس از قبيلهء غطفان دعوت كردند ، آنها نيز اجابت نمودند .
قريش به فرماندهى ابو سفيان ، و غطفان به فرماندهى عيينة بن حصين از قبيله بنى فزاره ، و قبيلهء بنى مره به فرماندهى حارث بن عوف ، و قبيلهء اشجع به فرماندهى مسعر بن اشجع ، خارج و گسيل شدند .
رسول خدا ( ص ) پس از اطلاع از وضعيّت دشمن ، دستور داد تا مسلمين در اطراف مدينه ، خندق بكنند ، و در روزهائى كه مسلمين به حفر خندق مشغول بودند ، معجزاتى از رسول خدا ( ص ) آشكار گرديد .
قريشيان از مكّه بيرون آمدند تا به سرزمين بين جرف و زغابه رسيدند و از آنجا