بوده نوشته شده و بدين ترتيب وقتى ص خوانده شود تحقيقا با رسم الخط مصحف منطبق است و اگر « س » هم خوانده شود باز هم با رسم الخط مصحف منطبق است منتهى تقديرا .
سوم : اختلاف اسمها در مفرد ، تثنيه و يا جمع بودن ، و يا مذكر و مؤنث بودن
44
مانند :
وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ
45
كه به صورت مفرد يعنى « لامانتهم » نيز خوانده شده و در مصاحف عثمانى « لامنتهم » نوشته شده بدون الف ساكن . مهم اين است كه چه به صورت جمع و چه به صورت مفرد در هر دو حال ، معنى يكى است ، چون اگر مفرد باشد جنس امانت اراده شده و اسم جنس معناى كثرت را دارد ، و اگر جمع باشد به معناى - در بر گرفتن همه افراد است و در بر گرفتن همه افراد ، جنس را در بر دارد و نتيجه اينكه رعايت « امانت » مانند رعايت « امانات » هم كل را شامل است و هم جزئيات را . و حتما حكمتى بوده كه كلمه « عهد » در اين آيه بنا بر هر دو قرائت مفرد آمده و خوانده نشده كه و الذين هم لامانتهم و عهودهم راعون و يا و الذين هم لاماناتهم و عهودهم راعون .
از همين نوع اختلاف است كه كلمه « البقر » در قول خداى تعالى :
إِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَيْنا
بنا بر يك قرائت به اعتبار اسم جنس مذكر ، به شمار آمده و به اين جهت فعل آن ماضى مذكر خوانده شده : « تشابه علينا » ، و در قرائت ديگر به اعتبار معناى جمعى ، مؤنث به شمار آمده و فعل آن به صورت مضارع مؤنث خوانده شده : « تشابه علينا » ، البته با حذف يكى از دو « ت » از باب تخفيف ، چون اصلش « تلتشابه » مىباشد
46
. چهارم : اختلاف از باب جايگزينى كلمهاى از كلمهاى كه غالبا هم مرادف هم هستند ولى در ميان يك قبيله اين متداول است و در ميان قبيله ديگر آن ديگرى ، مانند : « كالعهن المنفوش » كه « كالصوف المنفوش » نيز خوانده شده است
47
. گاهى نيز مسأله به اين شكل است كه دو كلمه با هم تقارب در مخرج