( 61 ) البرهان 1 / 215 .
( 62 ) سورهء طه 9 .
( 63 ) سورهء القيامه 4 .
( 64 ) سورهء المؤمنون 1 ( و نگاه كنيد به البرهان 1 / 320 ) و شبيه همين است « قل اوحى » سورة الجن 1 « و اذا خلوا الى شياطينهم » سورة البقره 14 .
( 65 ) و بدينجهت بخارى در صحيح خود بابى تحت اين عنوان آورده : « نزول القرآن بلسان قريش و العرب قرآنا عربيا بلسان عربى مبين . فضائل القرآن 6 / 182 .
( 66 ) نگاه كنيد به كتاب ما « دراسات فى فقه اللغة » 109 ، چاپ اول .
( 67 ) همان كتاب 95 - 60 .
( 68 ) همان كتاب 60 .
( 69 ) همان كتاب 50 - 51 .
( 70 ) المزهر 1 / 261 / 3 .
( 71 ) دراسات فى فقه اللغة 50 .
( 72 ) مناهل العرفان زرقانى 1 / 139 . تعجب اينجا است كه شخصى مثل ابن الجزرى از اين نظر دفاع مىكند با اينكه وى اختلاف در لهجهها را از جمله انواع « احرف سبعه » نمىداند .
( 73 ) مناهل العرفان زرقانى 1 / 154 . و عبارتى شبيه همين به ابن الجرزى نسبت داده شده است .
( 74 ) وى امام بزرگ ابن شاذان رازى است كه در حدود سال 290 هجرى درگذشته است ( النشر 1 / 179 ) .
( 75 ) نگاه كنيد به « مناهل العرفان فى علوم القرآن » از محمد عبد العظيم زرقانى ، ج 1 ص 148 - 160 . در آنجا مؤلف آراء اين سه دانشمند بزرگ را بررسى كرده و سپس آن را با نظر ابو الفضل رازى مقايسه نموده و رأى رازى را ترجيح داده و اختيار نموده است . ابن الجرزى در كتاب « النشر فى القراءات العشر 1 / 26 - 28 ) نخست رأى خود را تقويت مىكند و سپس رأى ابو الفضل رازى و ابن قتيبه را . زرقانى بدون اينكه اشاره كند نظر وى را اختيار نموده است .
( 76 ) البرهان 1 / 223 .
مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى ) — صفحة 176
مساهمون: صبحي الصالح
ص١٧٦