معاهدهء يهود مقنا به خط على ( ع ) ، نامهء رسول خدا ( ص ) به يهود بنى عاديا از تيما به خط خالد بن سعيد ، نامهء حضرت به يهود بنى عريض كه آن را نيز خالد بن سعيد نوشت .
گفته مىشود : معاويه هم نامهء رسول خدا ( ص ) به مهاجرين ابى اميه و ربيعة بن ذى الرحب از حضرموت را نوشت . « 1 »
نامهء رسول خدا ( ص ) به نجاشى اوّل را امير المؤمنين على ( ع ) نوشت . « 2 » موارد فراوان ديگرى هم هست كه پژوهشگر مىتواند از خلال كتب تاريخى و متون روايى به دست آورد .
5 . در روايات اين داستان دو نكته در بيان انگيزهء رسول خدا ( ص ) از اين دستور بيان شده است ؛ بىاعتمادى به قوم يهود در خواندن و نوشتن نامهها و تمايل حضرت براى عدم آگاهى احدى از محتواى نامهها . در حالى كه به جز زيد بن ثابت برخى از فضلا و موثّقان صحابه ، سريانى و عبرانى مىدانستند ، مثل سلمان فارسى كه از هر دو زبان مىتوانست بخواند « 3 » و از سوى ديگر رسول خدا ( ص ) ذرّهاى در امانت ، راز دارى و ديانت وى ترديد نداشت ، چرا براى خواندن نامههاى خود از وى كمك نگرفت . در حالى كه مىدانيم سلمان قطعا پيش از جنگ خندق آزاد شد و مطابق برخى روايات اين جنگ در سال چهارم بود ؛ يعنى همان تاريخى كه مطابق برخى روايات ، رسول خدا ( ص ) دستور فرمود ، زيد زبان مورد نظر را فراگيرد .
از سوى ديگر مىگويند : دانشمند يهودى ، عبد اللّه بن سلّام در ابتداى ورود
هامش
( 1 ) . بنگريد : مكاتيب الرسول ؛ مجموعة الوثائق السياسيه .
( 2 ) . همان ، 1 / 31 .
( 3 ) . تاريخ بغداد ، 1 / 164 ؛ الطبقات الكبرى ، 4 / 61 ؛ ذكر اخبار اصبهان ، 1 / 48 ؛ حلية الاولياء ، 1 / 187 .