مىنوشت . « 1 »
در متن ديگرى به جاى عبرى ، سريانى آمده است . « 2 » ابن اثير جزرى مىگويد : نامههايى به زبان سريانى براى رسول خدا ( ص ) مىآمد . از اين رو زيد را فرمود كه اين زبان را آموخت . « 3 » ذهبى گويد : وقتى رسول خدا ( ص ) به مدينه آمد ، زيد كودكى باهوش و نجيب بود و يازده سال سن داشت . او مسلمان شد و رسول خدا ( ص ) به او فرمود كه خط يهودى را بياموزد . او نوشتن يهودى را به خوبى ياد گرفت . . . « 4 »
ب . نقد و بررسى
ما ، در صحّت و سلامت اين روايات به شدّت ترديد داريم ، ديدگاه خود را در اين باره به شرح زير خلاصه مىكنيم ؛
1 . اختلاف محتوايى آشكار روايات دربارهء زبان يادگيرى : عبرى يا سريانى ؛ مدّت فراگيرى : پانزده روز ، هفده روز ، هجده روز ، كمتر از پانزده روز ؛
زمان صدور دستور : هنگام ورود به مدينه ( يعنى : اول هجرت ) ، سال چهارم هجرى ؛
انگيزه صدور دستور : بىاعتمادى به قوم يهود و يا ميل به عدم آگاهى احدى به محتواى نامههاى حضرت .
2 . وحدت راوى : ملاحظه مىكنيد كه راوى همهء اين روايات ، قهرمان
هامش
( 1 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 449 ؛ مستدرك حاكم ، 3 / 421 ؛ المفصّل فى تاريخ العرب قبل الاسلام ، 8 / 160 .
( 2 ) . المفصّل فى تاريخ العرب قبل الاسلام ، 8 / 160 .
( 3 ) . اسد الغابه ، 2 / 222 ؛ قاموس الرجال ، 4 / 239 ؛ مكاتيب الرسول ، 1 / 21 .
( 4 ) . سير اعلام النبلاء ، 2 / 427 - 428 ؛ تذكرة الحفّاظ ، 1 / 30 .