تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 42

مساهمون:

ص٤٢
شرح مثلا اگر بخواهيم « 30 » را در « 40 » ضرب كنيم هردو را به « 3 » و « 4 » مبدّل مىكنيم سپس « 3 » را در « 4 » ضرب كرده « 12 » مىشود آنگاه « 12 » را به مآت بسط مىدهيم يعنى بتعداد صفرهاى عدد « 100 » در مقابل « 12 » صفر قرار مىدهيم زيرا مرتبه « 30 » و « 40 » چهار مرتبه است و آن مرتبه الوف يعنى « 1000 » است . پس يك واحد كم كرده بمرتبه مآت مبدّل مىگردد و چون اينمرتبه دو صفر دارد لذا ما هم دو صفر در مقابل « 12 » قرار داده « 1200 » مىشود . و همچنين در مثال بعدى كه ديگر محتاج بشرح نيست . متن : و امّا الثّانى و الثّالث : فاذا حلّ المركّب الى مفرداته رجع الى الاوّل فاضرب المفردات بعضها في بعض و اجمع الحواصل . و للضّرب قواعد لطيفة تعين على استخراج مطالب شريفة . ترجمه : و امّا قسم دوّم و سوّم : وقتى مركّب را به مفرداتش منحل نموديم صورت ضرب به قسم اوّل برگشته در نتيجه بايد مفردات را در يكديگر ضرب كرده و سپس حاصلها را باهم جمع نما . البتّه براى ضرب قواعد لطيفى است كه شخص را بر استخراج مطالب شريفه كمك مىكند . شرح امّا قسم دوّم يعنى ضرب مفرد در مركّب و قسم سوّم يعنى ضرب مركّب در مركّب . قاعده اينستكه مركّب را به دو يا بيشتر از مفردات منحل مىكنيم آنگاه صورت ضرب بضرب مفرد در مفرد مبدّل مىشود . پس مفردات را در يكديگر ضرب كرده سپس حاصل ضربها را باهم جمع