البتّه ظاهر عبارت مصنّف رحمه اللّه اينستكه اين قاعده فقط در ضرب اعداد « 6 و 7 و 8 و 9 » بعضى در بعض ديگر جاريست حتّى در ضرب « 5 » در يكدام از اينها يا ضرب « 5 » در « 10 » جارى نيست .
ولى ما تجربه كرديم و ديديم در نفس ايندو عدد هم « 5 و 10 » جارى مىباشد بلكه در ضرب اعداد قبل از « 5 » بعضى در بعضى نيز يا در اعداد فوق « 5 » جارى مىباشد .
و آنقاعده اينستكه : يكى از دو عدد منظور را بعشرات بسط مىدهيم يعنى در عدد « 10 » ضرب مىكنيم سپس عدد ديگر را از عدد « 10 » كم كرده و مقدار تفاوت را در همان عددى كه بسط داديم ضرب مىكنيم .
بعد از آن حاصلش را از عددى كه در اثر بسط تحصيل شده است كم مىنمائيم حاصل نتيجه ضرب دو عدد مىباشد .
قوله : مضروبه فى فضل الخ : ضمير در « مضروبه » به احد المضروبين راجع است .
متن : مثالها :
ثمانية في تسعة نقّصنا عن التّسعين مضروب التّسعة في الاثنين بقى اثنان و سبعون .
ترجمه : مثال
خواستيم عدد « 8 » را در « 9 » ضرب كنيم ، ابتداء از عدد « 90 » مضروب « 9 » در « 2 » را كه « 18 » مىشود كم كرديم باقيمانده « 72 » شد و آن حاصلضرب « 8 » در « 9 » مىباشد .
شرح خواستيم عدد « 8 » را در « 9 » ضرب كنيم :
ابتداء « 9 » را بعشرات بسط داده « 90 » شد آنگاه « 8 » را از عدد « 10 » تفريق نموده حاصل را كه « 2 » باشد در « 9 » ضرب نموده حاصلش را كه « 18 » باشد از « 90 » كم كرديم « 72 » شد و اين حاصل ضرب « 8 » در « 9 » مىباشد .
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 44
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص٤٤