با متون اصلى مطابق باشد . « 1 » اما به علت اخلاق بلندپايه و تبحر كشيش ماتيو ريچى در دانشهاى گوناگون امكان دارد در ترجمه اشتباهاتى روى داده باشد . بنابراين مردم بايد يقين داشته باشند كه آنچه افزودهام ، يا از ديد خود بوده و يا از گزارشهاى واقعى يسوعيان ديگر كه آنها يا از سوى اينجانب تأييد شده يا با يادداشتهاى سالانهء انجمن يسوعيان مطابقت دارد . من نهتنها چين را ديدهام ، بلكه به شش استان مهم آن نيز سفر كرده ، از تمام جوامع مسيحى چين ديدار نمودهام و در عين حال اطمينان مىدهم كه تمامى اسناد مربوط به فعاليتهاى ترويج مسيحيت را كه در آن زمان موجود بوده در دسترس داشتهام . با آنكه ممكن است اين كتاب كمى طولانى گردد اما بهتر است كه اين اسناد در اختيار خوانندگان قرار بگيرد تا در صورتى كه در ديگر آثار موجود نظرات و ديدگاههاى مختلفى دربارهء چين مشاهده شود موجب سرگشتگى و گمراهى نگردد . »
با وجود آنكه آيندگان از نيكولاس تريگولت به علت چاپ ترجمهء خود به جاى نسخهء اصلى ناخشنود بودند ، اما از آنجا كه آن كتاب ، ارزش خاص و قابل اهميتى در خصوص گشودن فصل جديدى در تاريخ روابط چين با اروپا داشت ، بارها تجديد چاپ شد ؛ بهطور مثال ، از چاپهاى لاتين سالهاى 1616 ، 1617 ، 1623 و 1648 م .
مىتوان ياد كرد . در عين حال آن كتاب از لاتين به زبانهاى مختلف ديگر نيز ترجمه شد ؛ مانند ترجمهء فرانسوى چاپ سالهاى 1616 ، 1617 و 1623 م . ؛ همچنين ترجمهء آلمانى و ترجمهء اسپانيايى در سالهاى 1617 و 1621 م . ؛ در سال 1625 م . بخشى از كتاب هم به زبان انگليسى ترجمه شد ؛ البته اين ترجمهها ، براى مردم كه تنها با كتاب ترجمهء نيكولاس تريگولت آشنا بودند و از نسخهء اصلى ايتاليايى ماتيو ريچى اطلاعى نداشتند موجب سوءتفاهم شد . بر اثر همين سوء تفاهم در سال 1621 م . شخصى كتاب ترجمهشده از ايتاليايى به لاتينى را دوباره به زبان ايتاليايى ترجمه كرد .
در سيصدمين سالگرد درگذشت ماتيو ريچى ( 1910 م . ) يكى از اعضاى انجمن يسوعيان به نام تاچى ونتورى « 2 » اصل نسخهء خطى ماتيو ريچى را كه در آرشيو اين انجمن در رم به خوبى محفوظ مانده بود ، كشف و در پى آن كليهء نوشتههاى ماتيو
هامش
( 1 ) . دربارهء سبك و كيفيت ترجمهء او در ميان دانشمندان اختلافنظر وجود دارد . در اين مورد به پيشگفتار ترجمهء فرانسوى چاپ 1978 م . مراجعه فرماييد .
( 2 ) .Tacchi Venturi .