بررسى نسخهء اصلى كتاب هيأت اعزامى مسيحيان به چين « 1 » و نسخههاى ترجمهء آن
در شرح حال ماتيو ريچى اشاره كرديم كه او نزديك به سى سال ، ترويج دين مسيح را در چين ، با موفقيت هيأت مبلغين مسيحى رهبرى نمود . ماتيو ريچى دو سال قبل از مرگ به دستور انجمن مركزى يسوعيان رم شروع به جمعآورى ، تنظيم و نگارش يادداشتهاى روزانه دربارهء زندگانى ، فعاليتها و تجربياتش در ترويج دين مسيح در چين كرد .
در فصل اول كتاب هيأت اعزامى مسيحيان به چين مىتوان انگيزه و شيوهء نگاشتن او را ديد . از جمله آرزوهاى او اين بود كه دستاورد تلاشهاى يسوعيان در چين با گذشت زمان نابود نشود و روزى از نخستين بذر انجيل كه در چين كاشته شده بود ، محصولات فراوانى به بار آيد . وى كمترين فايدهء نگارش يادداشتها را اين نكته مىدانست . كه آيندگان از طريق اين كتاب خواهند دانست كه يسوعيان چگونه با اشتياق و پشتكار در چين فعاليت كرده و براى تغيير روحيهء ژرف و محكم چينيان مبنى بر عدم اعتقاد به دين تا چه اندازه زحمت كشيدهاند . بدين جهت ماتيو ريچى تمامى وقايع و فعاليتهاى مذهبى خود در چين را به توالى تاريخى يادداشت كرد تا براى وقايعنگاران آينده نيز قابل استفاده باشد . يادداشتهاى او به عنوان يگانه ناظر و شاهد انبوه حوادثى كه در اوايل ترويج مسيحيت در چين اتفاق افتاده حائز ارزش و اهميت است .
هدف ديگر ماتيو ريچى از نگاشتن اين كتاب آشنا ساختن اروپاييان با واقعيات چين بود . گفته مىشود چند ماه ، يا حتى چند روز قبل از مرگ ، كار نوشتن يادداشتها تقريبا
هامش
( 1 ) . نسخهء خطى يادداشتهاى ماتيو ريچى توسط نيكولاس تريگولت با اين عنوان براى نخستين بار به چاپ رسيد :De Christiana Expeditione apud Sinas ab Societate Jesu Suscepta , ex C . Motthaei Ricij Commentariis Libri V . Auctore P . Nicholao Trigautio , Belga .