در ضمن بيان تأثيراتى كه او در زمينههاى مختلف در چين داشت ، نبايد نفوذ او را در پيوند فرهنگ چين با اروپا فراموش كرد ، او آغازگر جريانات چينشناسى اروپايى بود . ماتيو ريچى در تحقيق و بررسى تاريخ روابط چين و اروپا خدمات ارزندهاى انجام داد كه اندكى از آنها را شرح و بيان مىكنيم . نخست اينكه او به هنگام تحقيق دربارهء اولين دورهء ورود اديان يهود و مسيح به چين كشف كرد كه در شهر كاى فنگ « 1 » دين يهود وجود داشته است . و اين ادعاى خود را با كشف آثار تاريخى خاصى در اين زمينه ثابت كرد . همچنين در كتاب يادداشتها نظر خود را مبنى بر ورود دين مسيح در قرن اول ميلادى به چين اعلام نمود . جالب اينجاست كه با آنكه تا به امروز اين نظر او مورد تأييد قرار نگرفته اما دليل قاطعى نيز در رد آن به دست نيامده است .
اقدام بعدى او در زمينهء تاريخ روابط چين و اروپا ، تحقيق و بررسى دربارهء كشورى به نام خطا « 2 » است . او كه در سال 1598 م . براى نخستين بار وارد پكن شده بود از همان زمان مطالعه و بررسى دربارهء روابط خطا با چين را آغاز نمود و به اين نتيجه رسيد كه منظور از خطا همان چين و منظور از هان بالى « 3 » همان پكن يا خان بالق است ؛ زيرا پيش از آن نام اين مناطق را اين گونه مىگفتند . او اين مسأله را با بررسى اكتشافات شخصى يهودى به نام بنديكت گوس « 4 » به اثبات رساند . اين شخص كه از هند با عبور از خاك آسياى ميانه وارد منطقهء شمال غربى چين شده بود در سال 1607 م . به استان گان سو رسيد ، اما قبل از آنكه كشفهاى جديد خود را به اطلاع اروپاييان برساند درگذشت .
يادداشتهاى روزانهء او توسط هوهوها ( مسلمانان چين ) از بين رفت و تنها مقدار بسيار كمى از آن باقى ماند . ماتيو ريچى ناچار از اسحاق « 5 » ارمنى كه همسفر بنديكت گوس بود جزييات سفرشان را سراغ گرفت و برطبق خاطرات و تعريفهاى او متنى به نام يادداشتهاى جستجوگر بنديكت گوس در آسياى ميانه نگاشته و در سه فصل در كتاب يادداشتها ثبت كرد . اين مدارك براى تاريخ روابط چين و اروپا بسيار ارزشمند
هامش
( 1 ) .Kaifeng( ؟ ؟ ؟ ) كه در استان خه نان چين واقع است .
( 2 ) . ( ؟ ؟ ؟ )Cathay( 3 ) . ( ؟ ؟ ؟ )Hanbali( 4 ) .Benedict Goes .( 5 ) .Isaac .