مىگويند كه نيكوكاران در بهشت نعمتها و بدكاران در دوزخ عذاب و عقاب خواهند يافت . و فضيلت رياضت را قبول دارند و پارسايى را آن مقدار فضيلت قرار مىدهند كه همهء قبيله را گذاشته جابهجا گدايى كرده ، گرداگرد ملكها مىگردند و در ديرهاى خود صورتها نصب مىكنند . و مىگويند كه عذاب و [ 109 ] ثواب در آسمان و زمين مىباشد ، اما مخلّد نيستند و بعد از چند سال ، باز متولد مىگردند در عالمى از آن عوالم .
و مىگويند كه گناههاى گذشته بخشيده مىشوند وقتى كه كسى خود را اصلاح مىكند .
و مطلقا گوشت خوردن جايز نمىدارند اگرچه اكثرى در آن باب مقيد [ اند ] « 1 » . و به آسانى اين گناه را و ديگر گناهها را مىبخشند ، اگر ايشان را چيزى بدهد بلكه وعده مىكنند كه به عبادت خود هركه را خواهند از عذاب دوزخ خلاص مىتوانند ساخت .
و در كتب ايشان مذكور است كه اين مذهب در ابتدا به تحسين و تصديق بسيار مقبول گشت ، خصوصا از اين سبب كه نفس را لايموت مىداند و به عذاب و نعيم آن جهان قايل است ، و ليكن بعد از آن اين مذهب بىقدر شد . از آن جهت كه پادشاه و بزرگان كه اول قبول اين مذهب كردند به موت قسرى 340 و [ به فلاكت ] « 2 » تمام مردند . و باقى امور چين بىرونق شدند و به جاى سعادتمندى كه بزرگان آن مذهب وعده مىكردند به بلاها و آفات گوناگون گرفتار شدند . و تا حال مذهب مذكور گاهى رواج مىگيرد و گاهى زبون مىگردد ، اما هميشه به تصنيف كتابها مشغولاند و كتابها بسيار شده . و از كثرت كتاب ، آن مقدار هيچها و پوچها در مذهب و تعليمات خود در آوردهاند ، كه همان اوستادان از عهدهء آنها به در نمىتوانند آمد .
و بتخانههاى بسيار و عظيم دارند ، كه در آنها [ 110 ] شكلهاى مهيب و غريب ديده مىشود از مس و مرمر و چوب و گل و امثال آن . و متصل به آن بتخانهها و ديرها ، منارهها از سنگ يا از خشت ساختهاند ، كه در آنها ناقوسهاى كلان و قناديل گرانبها آويختهاند . و موبدان و كاهنان ايشان اسيام « 3 » 341 ناميده مىشوند . و ريش و موى سر را مىتراشند و بعضى عمر در سير و مسافت مىگذرانند ، چنانچه گفته شد و بعضى در كوهها و مغارهها 342 به سختى و مشقت بسيار زندگانى مىكنند .
هامش
( 1 ) . ص : ايد .
( 2 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .
( 3 ) . ص ، ك : اشيا ، تصحيح طبق متن ايتاليايى كهOscianiآوانويس شده و متن انگليسى كه به صورتOsciamiآمده و در چينى به آنHeshang( ؟ ؟ ؟ ) ياSeng( ؟ ؟ ؟ ) گفته مىشود .