ايشان را سياكوم « 1 » خوانند ، يعنى روزهداران و نيز صومعهها ساختهاند [ 112 ] براى زنان كه موى سر را مىتراشند و شوهر نمىكنند . ايشان را به لغت اهل چين نيگو « 2 » گويند .
و مذهب سوم را لاوزو « 3 » گويند ، كه منسوب است به حكيمى كه معاصر كنفوسيوس بود . و تخيّل چنان دارند كه حكيم مذكور هشتاد سال در شكم مادر بود پيش از آنكه متولد گردد و از اين جهت او را لاوزو گفتند يعنى حكيم پير . كتابى در باب اين مذهب ننوشته بلكه چنان ظاهر مىشود كه قصد اختراع كردن مذهب تازه نداشت . اما بعد از وفات او بعضى از اهل بدعت 345 او را سردار و بانى مذهب خواندند 346 و چند كتاب از مذاهب مختلفه و از خيال خود به فصاحت تمام تصنيف كردند .
تابعان اين مذهب نيز در صومعهها ساكناند و پارسايى اختيار مىنمايند و شاگردان مىخرند . و در سفلگى و رذالت و نامقيدى برابرند به زهاد مذهب دوم . موى سر را نگاه مىدارند و نمىتراشند ، چنانچه ساير مردم چين اما به اين تفاوت كه موى سر را يك جا جمع مىنمايند و گره زده كلاهك چوبين بر آن محكم مىكنند . و بعضى از اين قوم كدخدا مىشوند و در خانههاى خود كوشش زياده مىنمايند براى محافظت اين مذهب .
و اوراد و ادعيهء خاص ، براى خود و براى ديگران مىخوانند .
و اهل اين مذهب را اعتقاد چنان است كه [ 113 ] سواى بتان بسيار ، يك خداوند آسمان است اما جسمانى كه در حق او بسيار چيزهايى غير مناسب و نالايق اثبات مىنمايند كه نقل آنها دور و دراز است . اما يك نقلى مىكنم كه از روى آن ديگران را قياس مىتوان كرد زيرا كه مىگويند كه پادشاه آسمان الحال در سماوات « 4 » پادشاهى مىكند 347 سيام 348 ناميده مىشود و پادشاهى كه قبل از او بود ليو « 5 » نام داشت . روزى ليو 349 بر اژدهاى سفيد سوار شده به زمين فرود آمد و سيام كه علم غيب مىدانست او را مهمانى كرد . در وقتى كه ليو طعام مهمانى مىخورد ، سيام بر اژدهاى سفيد سوار شده بر آسمان
هامش
( 1 ) . ص ، ك : ساكوم ، تصحيح طبق آوانويسى انگليسى كه به صورت( Ciaicum )آمده . در ايتاليايىciaicuniنوشته شده و در چينىjiehun( ؟ ؟ ؟ ) ضبط شده است .
( 2 ) . ص ، ك : بنكو . تصحيح به قياس اصل چينى كلمهNigu )؟ ؟ ؟ ) است .
( 3 ) . ص ، ك : لاوزه . تصحيح به قياس اصل چينى كلمهLaozi )؟ ؟ ؟ ) است .
( 4 ) . ص ، ك : سموات .
( 5 ) . ص ، ك : لو ( در همه موارد ) . تصحيح به قياس اصل چينى كلمهLiu )؟ ؟ ؟ ) . در ايتاليايى به صورتLeuآمده است .