و ديرهاى ديگر ساختهاند براى ارواحى كه نگاهبان شهرهااند . و حكّام وقتى كه حكومت مىيابند ؛ در آن ديرها شرط مىكنند كه در حكومت و تدبير به عدالت و انصاف عمل كنند . 331 و نيز به آن ارواح طعامها نذر مىكنند و خوشبوها مىسوزند . و اعتقاد چنان دارند كه آنها قدرت تام دارند براى سزا دادن قسمخورندگان به دروغ و جزاى نيك دادن به نيكوكاران .
و مقصود مذهب حكما آنست كه صلح عوام و آرام ملك و نظم و نسق هر قبيله و آسايش هركس به ظهور آيد . و براى اين مقصود قواعد و قوانين موافق عمل نوشتهاند و مىگويند كه تعليم جميع مهمات و مشاغل انسان منحصر است در چهار نسبت و موافقت : 332 يعنى موافقت پدر با پسر ، و شوهر با زن ، و صاحب با ملازم ، و برادران و مصاحبان و ياران در ميان يكديگر . و گمان دارند كه تنها ايشان نسبتهاى [ 108 ] مذكور را يافتهاند و طوايف ديگر از آنها خبر ندارند يا بىپروايند . در اين مذهب تجرد و پارسايى مذموم است و كثرت زنان را جايز داشته . و به تفصيل در كتابهاى خود بيان مىكنند اين حكم را ، كه هر چيز كه نسبت به خودت نمىخواهى كه بكنند به ديگران مكن . 333 و عجب است سعى و تلاشى كه دارند در باب اعزاز و احترام والدين و در باب دهدارى « 1 » نوكران نسبت به صاحبان و خردان نسبت به بزرگان .
مذهب دوم مردم چين را شاكيا « 2 » و امتوف « 3 » 334 مىنامند . و اين مذهب از ملك تيانسيو « 4 » آوردند كه اكنون آن را هندوستان مىنامند . در سال شصت و پنجم 335 از تولد عيسى - عليه السلام - در تواريخ اهل چين نوشته كه پادشاه چين 336 ايلچيان فرستاد براى آوردن آن مذهب به سبب خوابى كه ديده بود .
ايلچيان كتابى آوردند 337 عناصر قرار دادهاند . و مردم چين به پنج چيز قايلاند يعنى :
آتش و آب و خاك و باد و فلزات . 338 و چون اهل مذهب شكپا مىگويند كه جميع مواليد عالم سفلى ، از اين چهار عنصر مركباند 339 و عالمهاى بسياراند و بر تناسخ قايلاند . و
هامش
( 1 ) . دهدارى : در ص و ك بطور واضح همين صورت خوانده مىشود . ولى در مقام عبارت مفهوم روشنى ندارد . در ترجمهء چينى از متن انگليسى ؟ ؟ ؟( zhongcheng )به معنى وفادارى است .
( 2 ) . ص ، ك : شكپا . تصحيح طبق ضبط متن ايتاليايى ، انگليسى و چينى . رك : ص 88 متن .
( 3 ) . ص ، ك : امنوف . تصحيح براساس آوانويسى چينى ، ايتاليايى و انگليسى .
( 4 ) . ص ، ك : يتالسنو . تصحيح طبق ضبط متن ايتاليايى ، انگليسى و چينى . در ايتاليايى و انگليسىThiencioآمده است و در چينى به آنTianzhu( ؟ ؟ ؟ ) گفته مىشود .