صد سال رسيدند . نه تنها پادشاه بلكه مدبّران و ديوانيان و امرا نيز به آشنايان و دوستان خود چنان خطابها مىدهند . [ 79 ]
و همهء مدبّران و عاملان كه حقوق بسيار بر ذمّهء ملك دارند به سبب خدمات شايستهء آيينبندى و طاقبندى از سنگ مرمر با خراجات رعيت طيار مىكنند . و در شهرها نيز براى مشيران كه به مرتبهء عالى رسيدند يا در امتحان و تجربهء علمى بر امثال و اقران فايق شدند ، همانطور آيينبندى و طاقبندى براى اعزاز ايشان مىكنند . و هر چيز تحفه و نادر كه در تمام قلمرو پادشاه چين باشد هر سال به درگاه او اتفاق مىنمايند به وفور و گوناگونى و اخراجات بسيار .
و عاملان كه در شهر پايتخت ساكناند توزك و دبدبه كمتر دارند ، زيرا كه هيچ كس را سواى مردم اعيان روا نيست كه به غير اسبسوارى به چيز ديگر كند . و او را كه رخصت است كه به تخت روان سوارى كند ، زياده از چهار حمّال همراه نمىتواند داشت . و اين ادب را به جهت خاطر پادشاه مىنمايند كه چون نزديكتراند ، بايد كه تعظيم و ادب زياده نمايند .
و در سالى چهار مرتبه 257 جميع عاملان و مدبّران پايتخت بر سر قبرهاى پادشاهان و بر سر قبر زنان پادشاهان گذشته جمع مىشوند . 258 و اقسام زيارت و طوافات و انواع تعظيمات بهجا آورده نذرهاى بسيار مىبرند . و زيادهتر از همه تعظيم مىنمايند بر شاه هموو كه از اجلّهء سلاطين سابق بوده . و از براى زيارت قبرهاى مذكور چند روز پيشتر روزه مىگيرند و به تقوى و صلاح مىگذرانند . و نيز به معاملان و مدبّران و حكّام تعظيم و تواضع عظيم بهجا مىآورند و به عبارت و الفاظ خاص به ايشان تكلم مىنمايند .
و اگر حكّام و ديوانيان كار و عمل خود را چنانچه بايد [ به جاى ] « 1 » آورده باشند و بر خلق احسان و شفقت بسيار كرده ، حقوق بر ايشان ثابت كرده باشند ، چون از شهرى بيرون روند يا معزول گردند از حكومت ، پيشكشهاى عظيم به او مىگذرانند . [ 80 ] و او موزهء خود را در آن شهر به يادگار مىگذارد و ايشان آن موزه را در خزانهء بيت المال به محافظت تمام نگاه مىدارند . و اشعار و قصايد در مدح آن عالم و عامل گفته همراه آن موزه نگاه مىدارند . و اگر از اين عاملان حكّام كسى نامدارتر باشد ، در سنگ مرمر
هامش
( 1 ) . افزوده از ك .