كه خالى شد ، از خوان يا سفره برنمىدارند تا آخر سفره چنانچه ركابىها بر روى يكدگر توده مىشوند مانند پشتهها .
و ايشان در مهمانىها نان و برنج در سفره نمىآورند ؛ مگر در بعضى مهمانىهاى خرد برنج را در آخر سفره به مجلس مىآورند . و پيش از خوردن برنج شراب نمىآشامند . و اين قاعده در ميان اهل چين معمول [ و ] مستمر است ، كه در طعامى كه برنج باشد پيشتر از آن شراب نمىآشامند بلكه بر بالاى برنج شراب مىنوشند .
و در اثناى سفره ، بازىها مىكنند و هركه بازى را برد لازم مىگردد كه پياله بخورد ، و هرچند كه همهء پيالهها برابرند . و هيچ كس را مجبور نمىسازند كه بىخواهش پياله بخورد بلكه همين از روى دوستى يكديگر را نوشباد گفته تكليف نوشيدن مىنمايند . و شراب از غلّه و امثال آن مىپزند و مىسازند . و بسيار بخارانگيز نيست شراب ايشان ، و ليكن كيف و نشئه بسيار دارد . و اگر زياده خورند مست مىكند ، اما در صبح آينده اينقدر خمار ندارد .
در طعام خوردن بسيار رعايت اعتدال مىنمايند و كم خواراند . و بعضى اوقات چنان مىشود كه چون كسى از شهر خود به سفر مىرود ، در يك روز هفت يا هشت مرتبه مهمانى مىخورد تا آشنايان و دوستان را رضامند سازد و مرخص شود . اما اين قسم مهمانىها را تكليف نمىكنند ، زيرا كه مهمانىهاى تكليف و كلان از صبح تا شام يا از شام تا صبح مىكشند . و بقيهء طعام را به وفور و فراوانى و تمام به نفران مهمانان قسمت مىكنند . 249
و در باب تعظيم [ 76 ] و تكريم كه نسبت به پادشاه به جا مىآورند ، در عالم هيچ كس نيست كه در اين باب به ايشان برسد يا برابرى كند . و هيچ پادشاهى نيست در تمام حد دنيا كه به اين تعظيم و تكريم او را دريابند و پرستش كنند . هيچ كس به پادشاه چين حرف نمىزند ، مگر چندى از خواجهسرايان كه اندرون دربار خدمت مىكنند يا خويشان پادشاه كه در همان دربار ساكناند و پسران و دختران پادشاهان . و جميع مدبّران و عاملان ملك هرگاه كه ايشان را كارى به پادشاه مىافتد عرضداشتهايى مىنويسند و در آن عرضداشتها آن مقدار انواع تعظيمات و اقسام تكريمات و تكلّفات
چين نامه ( فارسى ) — صفحة 62
مساهمون: ماتئو ريچى
ص٦٢