فصل هفتم در ذكر رسوم [ و ] آداب اهل چين
مىگويند كه اهليّت ، يكى از جمله فضايل پنجگانهء اصليّه است . و اهليّت 223 منحصر در عزت و اكرام نمودن به يكديگر و احتياط كردن در معاملات [ است ] . و در تحصيل اين صفت تلاش و سعى بسيار دارند چنانچه اكثر اوقات خود را در تحصيل آن صرف مىكنند . جمعى كه اندك عقلى زياده دارند ، بسيار آزار مىكشند از ضايعكردن اوقات در اين شغل ظاهرى و ساختگى . پس اول بيان خواهم كرد كه به يكديگر چطور سلام و تواضع مىنمايند و بعد از آن بعضى رسمهاى ديگر را در باب اهليّت و تواضعات ايشان ذكر خوا [ هم كرد ] « 1 » ، خصوصا چيزهايى را كه با مردم فرنگ مغايرت دارد . [ 64 ]
بدانكه نزد مردم چين از اهليّت و تواضع نيست ، سربرهنه كردن و پا به عقب كشيدن 224 چنانچه فرنگان مىكنند . و نيز پيش ايشان دور از تواضع است بغلگيرى كردن 225 و يا دست بوسيدن و امثال آن . و روش متعارف سلام كردن ايشان چنين است كه هر دو دست خود را كه در ميان آستين فراخ جامه پنهان است ، جمع مىكنند و انگشتان را از يكدگر گذرانيده و بازوها را مانند دايره كرده هر دو دست را به همان هيأت بر سر مىگذارند و برمىدارند 226 و زين زين 227 مىگويند . و اين لفظ مهمل است و به معنى دلالت نمىكند لفظى است كه از براى تواضع مىگويند . و هرگاه يكدگر را مىبينند يا به خانهء يكديگر مىروند و يا در راه با يار و آشنا [ دوچار ] « 2 » مىشوند 228 به هما [ ن ] روش هر دو دست را در ميان آستين فراخ به هم جمع كرده سر و تمام بدن را خم مىكنند تا نزديك زمين . و بعضى تا زمين مىرسانند و جمعى ديگر به
هامش
( 1 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .
( 2 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .