شمالى چين با لشكر بسيار حدود ملك را از تعدى و تاخت لشكر تاتار محافظت مىكرد .
چون ديد كه پسر كلان هموو كمهمّت و بىهنر است 197 با خود قرار داد كه ملك از دست او بيرون كرده [ خود پادشاه شود ] « 1 » . پس چون صوبجات شمالى را به آسانى مطيع و منقاد ساخت با لشكرى عظيم به نانكن آمد و [ به زور و ] « 2 » دغا و رشوت صوبجات ديگر را هم به دست آورد و عمّ خود را از نانكن بدر كرد و تمام چين را زير خود آورد . و چون ديد كه در صوبجات شمالى اقتدار و استقلال زياده شد و مردم تاتار باز از آن طرف بر سر چين تاخت مىتوانند كرد پس قرار داد كه پايتخت در طرف شمال مقرر [ نمايد ] « 3 » در همان شهر كه پادشاهان تاتار وقتى كه پادشاهى داشتند پايتخت ايشان بود ؛ و [ آن شهر را ] « 4 » [ 53 ] پكن ناميد يعنى پايتخت شمالى مثل نام شهر نانكن كه به معنى پايتخت جنوبى است . تا آنكه مردم نانكن از اين تغيير و تبديل پايتخت آزرده و بيدل 198 نشوند ، همان ديوان و نظم و نسق و معافىها كه سابقا به آن مردم بود به حال داشت .
چون از تدبير و عمل مردم چين ذكر كردم ، الحال ضرور شد كه عمل و تدبير پايتخت دار السلطنت چين را هم به تفصيل بيان نمايم . بدانكه شهرهايى كه تابع دو صوبهء پايتخت پكن و نانكناند به دستور 199 شهرهاى صوبجات عمل دارند ليكن در مهمات عمده و مشكل رجوع اين شهرها به دربار است و ساير شهرها به دربار رجوع نمىتوانند نمود .
عمل و تدبير ساير صوبجات بدين نمط است كه در هريك از اين صوبهها دو جماعه ديوانيان هستند يكى را پوسنسو « 5 » 200 گويند كه دخل در معاملات و امور شرعى و اخلاق و قوانين دارند ، ديگر را ناكانزانسو « 6 » 201 خوانند [ كه دخل ] « 7 » در معاملات عرفى و
هامش
( 1 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .
( 2 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .
( 3 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .
( 4 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .
( 5 ) . در تلفظ چينىBuzhengsi( ؟ ؟ ؟ ) است و در متن ايتاليايىPucemseو در متن انگليسىPucinsuآوانويسى شده .
( 6 ) . ص ، ك : ناكانرانسو . تصحيح طبق آوانويسى ايتاليايىNaganzasuو انگليسىNaganzgfu. تلفظ آن به چينىAnchasi( ؟ ؟ ؟ ) است .
( 7 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك .