تخطي إلى المحتوى الرئيسي

چين نامه ( فارسى ) — صفحة 41

مساهمون:

ص٤١
در هر طبقه از اين شش طبقه يك والى است كه او را سيام‌سيو « 1 » گويند . و او دو نديم و همنشين دارد ، يكى در طرف راست و ديگرى در طرف چپ كه آنها را اسيلام « 2 » گويند . اين سه كس بسيار منزلت و علو مراتب دارند . و هر طبقه را چند قسمى كرده‌اند ، موافق عمل و كارها كه در اين طبقه تمشيت پذيرد . پس به اين ترتيب و كثرت كاتبان و خادمان ، تدبير نسق تمام چين را كه فىنفسه در غايت اشكال است به آسان‌ترين وجهى سرانجام مىدهند . و سواى اين شش طبقه ديوانيان كه مذكور شد يك طبقه و قوم ديگر هستند كه بزرگ‌تر از همه‌اند آنها را قلائو « 3 » گويند و اين جماعه سه نفر يا چهار نفر نهايتش شش نفر مىباشند . و ايشان را شغل و مهم خاص نيست ليكن بر تمام [ ديوانيان ] « 4 » [ 49 ] و حكّام ملك سركرده‌اند و سردار كه خبر از جميع امور مىگيرند و تفتيش نيك و بد و رتق و فتق جميع ممالك چين مىنمايند . و در هر كارى كه پيش آيد ايشان مدبّران و مشيران پادشاه‌اند . هر روز به دربار پادشاه حاضر مىشوند و در ايام سابق پادشاه همراه ايشان جميع مهمّات و معاملات ملك را پرداخت مىكرد ليكن در اين ايام پادشاه با ايشان در ديوان حاضر نمىشود 187 و نمىنشيند . هر عريضه كه كسى به پادشاه مىدهد يا مىفرستد ايشان جواب عرايض را مىنويسند و مقرر مىكنند و آن جواب را به عرض پادشاه مىرسانند تا پادشاه دانسته آنچه خواهد بفرمايد يا قبول مىكند يا تغيير داده دستخط خاصه مىكند . و به غير از اينها دو جماعهء ديگر هستند يكى را چولى « 5 » گويند و ديگرى را تاولى « 6 » . و در هريك از اين دو جماعه زياده از شصت نفراند همه حكما و علماى گزيده و مردمان راست گفتار سنجيده كه ديانت و راستى خود را به پادشاه و تمام ملك ظاهر گردانيده‌اند . و پادشاه ايشان را كارهاى مشكل و امور عمده مىفرمايد و روز به روز
هامش
( 1 ) . در چينىShangshu( ؟ ؟ ؟ ) است . در متن‌هاى ايتاليايى و انگليسىSciansciuآوانويسى شده است . ( 2 ) . در چينىShilang( ؟ ؟ ؟ ) است . در متن ايتاليايىScilanو انگليسىScilamآوانويسى شده است . ( 3 ) . رك : ص 37 نسخه خطى . ( 4 ) . ص ناخوانا ، افزوده از ك . ( 5 ) . در چينىKeli( ؟ ؟ ؟ ) است و در متن‌هاى ايتاليايى و انگليسىCholiآوانويسى شده است . ( 6 ) . در چينى ( ؟ ؟ ؟ )Daoliاست و در متن‌هاى ايتاليايى و انگليسىTauliآمده است .