يكديگر بودند . « 1 »
نخستين نگارش حريرى از مقامات ، « مقامهى حراميه » بود ، كه اينك چهلوهشتمين مقامه است . او آن را به انوشروان بن خالد وزير سلطان عرضه داشت و چون پسندش افتاد ، وى را فرمان داد تا نگاشتههايى همسان بدان بيفزايد . پس چنين كرد و مقامات را در پنجاه مقامه فراهم آورد . « 2 »
همو : محمد بن حسن رواسى نخستين فرد در ميان كوفيان است كه كتابى پيرامون نحو نگاشته او استاد فرّاء و كسائى است . « 3 » هنگامى كه سيبويه در الكتاب چيزى از كوفى باز مىگويد ، منظور او است . « 4 »
اولين شعرى كه ابندُريد در بيستسالگى گفت ، اين بود :
ثوب الشباب علىّ اليوم بهجته * فسوف تنزعه عنى يد الكبر
انا ابنعشرين ما زادت و لا نقصت * ان ابنعشرين من شيب على خطر
« امروز جامهى جوانى مايهى شادمانى است . دست پيرى اما آن را از من خواهد ربود . من بى هيچ افزوده و كاستهاى ، بيست سال دارم ، و بيستساله نيز در تيررس پيرى است » . « 5 »
ابنقتيبه : نخستين كسى كه با قلم نگاشت ، ادريس ( ع ) بود . اولين كسى كه بر نوشتهها تاريخ گذاشت و با گِل بر نامهها مُهر زد ، عمر بود . « 6 »
هامش
( 1 ) . الفاضل 5 ؛ نيز معجم الادباء 5 / 2141
( 2 ) . معجم الادباء 5 / 2203 ؛ مقامهى حراميه ، داستان پيرى گداپيشه و زبانآور است كه در مسجد محلهى بنىحرام بصره برخاست و قصهى پرماجرايى از زندگى خود پرداخت و حريرى همان شب ، شنيدههاى خود از وى را به شيوهى مقامه نوشت و آن را « المقامة الحرامية » ناميد . ر . ك : مقامات حريرى ، ترجمهى فارسى ، پژوهش دكتر على رواقى . ص پانزده و 355 .
( 3 ) . معجم الادباء 6 / 2572
( 4 ) . همان 2486
( 5 ) . همان 2490
( 6 ) . المعارف 554 و 552 .